Stormur í olíutunnu?
Er tilefni til þess að æsa sig yfir Drekasvæðinu?
Elías Jón Guðjónsson
elias@smugan.is
Olíuleit, og jafnvel olíuvinnsla, á „Drekasvæðinu“ svokallaða komst í hámæli nokkrum dögum fyrir Alþingiskosningar þegar Kolbrún Halldórsdóttir, umhverfisráðherra, sagði að olíuframleiðsla á svæðinu samræmdist ekki hugmyndafræði flokksins.
Fréttastofa Stöðvar 2 hefur að undanförnu fjallað mikið um málið og af fréttaflutningi stöðvarinnar hefur stundum mátt skilja að olíuvinnsla Drekasvæðinu sé rétt handan við hornið. Því er þó öðru nær því olían er ekki einu sinni fundinnog ljóst að mikil vandkvæði eru á því að finna hana auk þess sem hið lága heimsmarkaðsverð á olíu veldur því að leitin er langt frá því að vera hagkvæm.
Hvað sagði Kolbrún?
Í viðtali Stöðvar 2 við Kolbrúnu sagði hún að farið hefði verið í útboðið að vanbúnu máli og lýsti hún því viðhorfi að olíuleit og –vinnsla væru ekki til þess fallin að koma samfélaginu á réttan kjöl. Hún sagðist telja meiri þörf á mannauði samfélagsins í önnur verkefni.
Kolbrún sagði síðan að olíuvinnsla samræmdist ekki hugmyndafræði síns flokks um sjálfbæra þróun, sjálfbæra atvinnustefnu og sjálfbæra orkustefnu.
Hver er staðan?
Síðastliðið haust birti Morgunblaðið nokkuð ítarlega fréttaskýringu um mögulega olíuvinnslu á Drekasvæðinu eftir Baldur Arnarson. Þar kemur fram að mikil óvissa er um hvort og þá hversu mikil olía leynist á Drekasvæðinu. Óvissan er meðal annars tilkomin af því að ekki hafa enn verið þróaðar aðferðir til þess að leita að olíu undir basaltlögum líkt og eru á Drekasvæðinu. Þar er haft eftir Martin Landrø, prófessor við olíuverkfræðideild Tækniháskólans í Þrándheimi og einn helsti sérfræðingur Norðmanna á sviði olíuleitar, að líklega séu um 15 ár þar fram komi aðferð sem gerir það mögulegt að leita að olíu undir basaltlögum.
Í fréttaskýringu Morgunblaðisins er einnig rætt við Terje Hagevang, framkvæmdastjóra olíufyrirtækissins Sagex, sem stefnir á olíuvinnslu á Drekasvæðinu. Hann tekur undir með Landrö um að langt sé í að hægt verði að leita að olíu undir basaltlögunum. Hann bendir þó á að vel sé hægt að nýta núverandi tækni til olíuleitar á þeim svæðum sem ekki eru þakin basaltlögum. Hann telur að rannsóknarboranir á þeim svæðum geti í fyrsta lagi hafist árið 2011 eða 2012. Hann vekur athygli á því að olíuleit á nýjum svæðum eins og Drekasvæðinu verði áhættusamur rekstur og því þurfi skattaumhverfi að vera mjög gott. Þá segir hann einnig að heimsmarkaðsverð á olíu þurfi að vera 80 bandríkjadalir á tunnu, en verðið er nú í rúmum 54 dölum.
Þann 22. janúar á þessu ári hóf iðnaðarráðherra útboð á sérleyfum til leitar, rannsókna og vinnslu á olíu og gasi á Drekasvæðinu. Útboðið stendur til 15. maí næstkomandi.
Hvað segja stjórnmálaflokkarnir?
Eins og fram kom í hjá Kolbrúnu Halldórsdóttur fyrrgreindu viðtali við Stöð 2 þá aðhyllist flokkur hennar sjálfbæra orkustefnu og nýtingu auðlinda, en það gera líka aðrir flokkar sem eiga sæti á Alþingi fyrir utan Borgarahreyfinguna sem hefur enga opinbera stefnu í málaflokknum.
Ef landsfundarályktanir flokkanna eru skoðaðar kemur í ljós að þeir vilja allir vilja stuðla að sjálfbærri nýtingu auðlindanna. Þá leggja Sjálfstæðisflokkurinn og Samfylkingin auk Vinstri grænna áherslu á endurnýjanlega orkugjafa.
Í ályktun Sjálfstæðisflokksins segir til dæmis: „Sjálfstæðisflokkurinn minnir á að sjálfbær þróun og nýting auðlinda snýst um velferð mannkyns á móður jörð.“ Flokkurinn tekur það þó fram að tækifæri felist í olíu- og gasvinnslu innan íslenskrar lögsögu og segir „Mikilvægt er að opin og vönduð umræða fari fram um aðferðir við nýtingu slíkra auðlinda nú þegar, þrátt fyrir óvissu í framvindu leitar á Drekasvæðinu.“
Framsóknarflokkurinn vill að áfram verði unnið að útgáfu sérleyfa til rannsókna og vinnslu á olíu og gasi á íslensku yfirráðasvæði. Þó ekki sé sé talað um um sjálfbæra orkustefnu sem slíka í ályktunum flokksins er lögð áhersla á að „vinna markvisst að því að skipta yfir í endurnýjanlegt eða vistvænt eldsneyti bæði í samgöngum og við fiskveiðar.“
Stórmál?
Þegar litið er yfir sviðið er ljóst að langur vegur er í að olíuvinnsla muni hefjast undan Íslandsströndum á næsta áratug, eða jafnvel áratugum. Það sem er inni í myndinni á næstu árum er olíuleit á þeim svæðum á Drekasvæðinu þar sem ekki eru þykk basaltlög. Slík leit er þó háð því að heimsmarkaðverð á olíu og efnahagsástandið í heiminum leyfi.
Þá er einnig athyglisvert að skoða stefnu stjórnmálaflokkanna. Allir leggja þeir áherslu á sjáflbærni og sjálfbæra þróun og það þarf að teygja sig ansi langt til þess að segja að olíuvinnsla fari saman við sjálfbæra þróun. Í raun er það einungis Framsóknarflokkurinn sem hefur tekið sérstaka afstöðu til þess að hann vilji útgáfu sérleyfa til rannsókna og vinnslu á olíu og gasi. Sjálfstæðisflokkurinn telur tækifæri felast í olíuleit en vill að opin og vönduð umræða fari fram um það hvernig slíkar auðlindir verði nýttar.
Það er nokkuð ljóst að olíuvinnsla er ekki , verður ekki, stærsta viðfangsefni íslenskra stjórnmála á næstu árum. Í því samhengi er fjaðrafok sem varð í kringum ummæli Kolbrúnar Halldórsdóttur, umhverfisráðherra, þremur dögum fyrir Alþingiskosningar tilefnislítið. Þrátt fyrir það hafa þau beint athygli fjölmiðla að málefnum tengdum Drekasvæðinu og því má búast við þeir muni fylgjast vel með framvindu þeirra.
Skrifa athugasemd