Álbirgðirnar hrannast upp
Mikil umframframleiðsla á áli í heiminum
Elías Jón Guðjónsson
elias@smugan.isÁ sama tíma og fjöldi Alþingismanna hafa lagt allt sitt traust á að álver í Helguvík, og jafnvel á Bakka, muni verða til þess að veita þúsundum atvinnu á Íslandi á næstu árum eru áliðnaðurinn í djúpri kreppu og álbirgðir heimsins ná sögulegu hámarki dag frá degi.
Álbirgðir í sögulegu hámarki
Hjá London Metal Exchange hafa álbirgðirnar nú vaxið um 50 prósent það sem af er ári og eru enn að aukast. Þar er ekki búist við því að eftirspurn eftir áli aukist fyrr en í fyrsta lagi í lok þessa árs. Því er ljóst að framleiðendur munu þurfa að draga enn frekar úr framleiðslu sinni heldur en þeir hafa nú þegar gert til þess að stöðva þessa miklu birgðasöfnum. Hjá London Metal Exchange eru byrgðirnar nú sem svarar tveggja mánaða framleiðslu, en alls er talið að álbyrgðir heimsins nemi allt að um þriggja og hálfsmánaðar framleiðslu.
Framleiðsla stendur ekki undir sér
Samhliða þeirri offramleiðslu sem nú er í heiminum á áli hefur heimsmarkaðsverð á áli fallið gríðarlega. Í nýlegur mati matsfyrirtækisins CRU, sem sérhæfir sig meðal annars í málmum og orku, kemur fram að meðalframleiðslukostnaður við hvert tonn á áli er sá sami og heimsmarkaðsverð á hvert tonn, 1.450 bandaríkjadalir. Undanfarna mánuði hefur verðið jafnvel farið niður fyrir 1.400 bandaríkjadali. Það gefur því auga leið að mjög mörg álver eru rekin með tapi, til dæmis kom fram í mati Morgan Stanley í mars síðastliðnum að allt að 75 prósent álvera væru rekin með tapi.
Eftirspurn á enn eftir að minnka
Erlendir greiningaraðilar telja almennt að eftirspurn eftir áli mun minnka enn frekar um 5 til 10 prósent það sem eftir er af árinu 2009 og að samdrátturinn verði mestur í Evrópu og í Bandaríkjunum, 15 prósent. Í Kína, sem er mikilvægasti markaðurinn fyrr ál í heiminum, er hins vegar talið að eftirspurnin haldist sú sama og verið hefur. Stjórnvöld þar í landi skipta þar miklu því þau hafa að undanförnu lagt sig fram við að kaupa ál frá þarlendum framleiðendum á yfirverði og þannig haldið uppi verði og framleiðslu í landinu.
Búa íslenskir stjórnmálamenn yfir betri upplýsingum?
Miðað við það mat sem virt alþjóðlega matsfyrirtæk leggja ástand áliðnaðarins er erfitt að sjá fyrir sér að hér verði til allt að 8000 ný störf vegna nýrra álvera í Helguvík og á Bakka, sem björtustu vonir gera ráð fyrir að hefji starfsemi á árinu 2015, líkt og Sjálfstæðisflokkurinn hefur boðað.
Ef til vill þekkja Sjálfstæðismenn, sem og ýmsir aðrir íslenskir stjórnmálamenn, áliðnaðinn betur og hafa betri upplýsingar um hann heldur en virt alþjóðleg matsfyrirtæki?