Glöggt er gests augað

Jesúbarni hlíft við plasti

8.12.2008 18:47

„Ég held ég hafi ekkert hugsað neitt sérstaklega um umhverfismál áður en ég flutti til Íslands. Ísland er eitt stórbrotnasta land í heimi og mjög ríkt af náttúruauðlindum, en Íslendingar eru ótrúlegir umhverfissóðar – já, það er hreint leitun á öðru eins.“ Þannig svaraði einn af frumkvöðlum Finna í umhverfismálum spurningu blaðamanns Helsingin Sanomat (stærsta dagblaðs Finna) fyrir  tuttugu árum þegar hann var inntur eftir því hvers vegna hann hefði snúið baki við jarðfræðinni og helgað krafta sína umhverfismálum.

Mér koma þessi ummæli hans í hug nú þegar aðventan fer í hönd með ofurlýsingum og ljósabruðli sem á eftir að standa langt fram í janúar. Maðurinn var nefnilega ekki að tala um hálendisvirkjanir heldur umhverfissóðaskap og meðvitundarleysi einstaklinga gagnvart náttúruauðlindum. Hann var að tala um bruðlið sem felst í því að slökkva ekki ljós í herbergi þar sem enginn er, sjónvarpið sem kveikt er á þótt enginn sé að horfa, útvarpið sem blaðrar við sjálft sig, vatnið sem er látið renna að óþörfu, gluggana sem eru opnir í öllum veðrum, afgreiðslufólk verslana sem ekki er læst á  neyslulýsingar á rafmagnstækjum sem það selur, bílana sem eru í gangi í margar mínútur og jafnvel klukkutíma á meðan eigandinn skreppur í verslun, í kaffi eða jafnvel í sund. Hann var að tala um daglegar umgengnisvenjur okkar Íslendinga – umhverfissóðana, eins og hann kallaði okkur.

Fyrr tveimur vikum hlustaði ég á fulltrúa eins sveitafélaganna segja í útvarpsviðtali að fólk „ætti bara“ að setja jólaljósin upp strax til að létta sér myrkrið og efnahagskreppuna. Hann minntist ekki á það hver ætti að borga rafmagnsreikninginn. Og það kemur mér hreint ekki á óvart þótt sveitarfélögin efni til samkeppni nú eins og áður um mesta bruðlið í ljósanotkun yfir hátíðirnar. Sá sem bruðlar mest fær rafmagnstæki í safnið til að eyða meiru.

Hvernig væri nú að hver og ein einasta sveitarstjórn stæði fyrir námskeiðum í orkusparnaði? Lærði sjálf og kenndi öðrum íbúum „eðlilega“ umgengni við umhverfi sitt? Það er hægt að spara marga krónuna bara með því að læra að loka hurð og slökkva ljós og það eru til lítil tæki sem kallast „tímastillir“ og „skynjari“ sem kveikja og slökkva á ljósum samkvæmt óskum þess sem tækin stilla.   

Ljós í skammdegi eru falleg og lífga uppá tilveruna en það er hreinn óþarfi að hafa alltaf ljós í mannlausum herbergjum og allt ljósum prýtt yfir hánótt þegar fólk er í fastasvefni. Og það koma jól þó svo þau séu haldin á ögn þjóðlegri nótum og Jesúbarninu sé hlíft við að vera upplýst í plastlíki í plastjötu úti í kafsnjó og norðanbeljanda.

Sigurbjörg Árnadóttir

Senda grein