Flísin og bjálkinn
Margir virðast telja að það sé létt verk og löðurmannlegt að koma einhverju skikki á okkar litla samfélag eftir hrun sem bæði er andlegt og efnahagslegt; jafnvel að við getum án rökræðu og stöðugrar umhugsunar um grundvallaratriði komist feti framar. Nauðsynlegt er vissulega að þessi ríkisstjórn sitji áfram og komi einhverju lagi á bókhaldið en jafn nauðsynlegt er að umræða og sjálfsrýni fari fram í báðum flokkunum sem sitja í henni. Og þeir setji sér önnur sameiginleg markmið en þann “stöðugleika” sáttmála sem kveður á um að við höldum áfram að henda menningu okkar og náttúru á bál neyslusamfélagsins.
Kröfurnar sem búsáhaldabyltingin setti fram voru fáar. Framsóknarflokknum -með því að nánast fyrirskipa kosningar - tókst að búa svo um hnútana að ekki gafst tími til að hugsa og orða það sem raunverulega þurfti að setja á oddinn. Það leiddi til þess að ríkisstjórnin sem svo settist að völdum lét (að ég vona) í fljótræði og undir miklu vinnuálagi margt það sem þurfti að bylta sitja við það sama. Þar þarf að gera skurk. Það leiddi einnig til þess að innan Samfylkingarinnar var fortíðin ekki gerð upp og því situr hluti þess flokks enn læstur inni í fangelsi hugmynda sem eru og verða öllum róttækum breytingum fjötur um fót; hugmynda um alsælu markaðsþjóðfélagsins sem voru innsiglaðar eftirminnilega þegar hann og Sjálfstæðisflokkurinn sameinaðist í kossi á Þingvöllum. Þessi hluti Samfylkingarinnar vill augsýnilega þó hann sé kominn í nýtt samband, á nýjum tímum, bera enn gömlu upphituðu heilsuspillandi hugmyndasúpuna á borð. Þetta er stærsta vandamál ríkisstjórnarinnar. Og á því verður Samfylkingin að taka. Hún þarf að taka hugmyndir þessa hóps til umræðu og endurskoðunar;spyrja sig grundvallarspurninga til dæmis um hvað það er að vera jafnaðarmaður; skoða tengsl sín í samfélaginu, skoða málfar sitt og hvar það eigi sér rætur – átta sig á og greina sitt nýja hlutverk í stað þess að einblína á það sem þeir telja að hjá samstarfsflokknum. Því hvað er að hjá samstarfsflokknum? Var ekki gerð bylting á Íslandi? Var krafan ekki að hugmyndafræði ríkisstjórnar Geirs Haarde viki?
Samfylkingin gæti kannski jafnvel lært af samstarfsflokknum þarsem menn takast opinskátt á um markmið og leiðir. Varast skyldu þeir þó að apa í einu og öllu eftir þeim hópi þingmanna Vg sem mér hugnast hugmyndafræðilega best. Því að sumir þeirra virðast stundum misskilja kröfu búsáhaldabyltingarinnar um að þingmenn láti ekki leiða sig eins og íþróttalið af einum fyrirliða og túlki hana einfaldlega þannig að þeir verði stöðugt að vera að halda framhjá með stjórnarandstöðunni. Það gengur auðvitað ekki, eins og allir vita.
María Kristjánsdóttir