Vefrit um pólitík og mannlíf
3. september 2010

Skuldavandi heimilanna

Tillögur um aðgerðir

5.5.2009 10:58

Lilja_Mosesdottir

Miklar umræður hafa farið fram í fjölmiðlum og á blogginu um skuldavanda heimilanna og nauðsyn almennra aðgerða til að létta undir með skuldsettum heimilum. Skiptar skoðanir eru um það hvort nauðsynlegt sé að færa höfuðstól allra fasteignalána niður og hvaða leið eigi að fara í þeim efnum.  Forsenda þess að hér náist þjóðarsátt um endurreisn hagkerfisins er að sátt náist milli þeirra sem telja að nóg hafi verið að gert til að aðstoða skuldsett heimili og hinna sem krefjast leiðréttingar á óréttlætinu sem verðtryggingin skapaði við bankahrunið.  Í þessum stutta pistli er ætlunin að draga saman rök sem komið hafa fram í umræðunni um skuldavanda heimilanna og þær leiðir sem lagðar hafa verið til. Tilgangur samantektarinnar er að ná utan um umræðuna til auðvelda skoðanaskipti.

Almennur rökstuðningur

Þeir sem vilja aðgerðir strax til að létta á skuldavanda heimilanna nota gjarnan réttlætisrök. Það sé  óréttlátt og jafnvel ólöglegt að láta verðbólguskotið, sem enginn sá fyrir, leggjast af fullum þunga á heimilin en deila því ekki milli lántaka og lánveitenda. Ísland er eitt fárra landa sem býr við verðtryggingu og því hefði verðbólguskotið lent á lánastofnunum en ekki heimilum í öðrum löndum. Jafnframt er bent á að taka þurfi á skuldavanda heimilanna sem fyrst og hanna almenna aðgerð sem léttir greiðslubyrði heimilanna, þannig að meirihluti heimila haldi áfram að greiða af lánum. Hætti heimili að greiða af láni vegna þungrar greiðslubyrði fellur allt lánið á annað hvort Íbúðalánsjóð eða ríkisbankana og þar með skattgreiðendur. Aðgerða er þörf til að draga úr frostinu á fasteignamarkaði til gera fólki aftur kleift að flytja sig milli staða í atvinnuleit, eignast hentugt húsnæði, skilja við maka og losað sig við dánarbú.

Efnahagsleg rök

Í byrjun mars síðastliðinn taldi Seðlabankinn að um 34.000 heimila væru komin með eða nálægt því að hafa neikvæða eiginfjárstöðu.  Bankinn hefur jafnframt spáð 30% lækkun á raunvirði fasteignaverðs til 2010 sem þýðir um 50% lækkun á nafnvirði. Minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri Grænna hefur brugðist við með því að koma á greiðslujöfnun og greiðsluaðlögun fyrir þá sem eru komnir í þrot með fasteignalánin. Þetta eru sértækar aðgerðir sem  byggja á mati á þörf hvers og eins fyrir sértæka aðstoð.

Nú þegar er ljóst er að kerfið mun eiga í töluverðum erfiðleikum með að sinna öllum þeim heimilum sem þurfa á aðstoð að halda á þessu ári. Áhersla á sértækar aðgerðir er auk þess ekki í samræmi við grundarvallarviðmið norræna velferðarkerfisins, þar sem öllum er tryggður sami réttur og þjónustu án tillits til stöðu og síðan er skattkerfið notað til að ná fram jöfnuði. Í velferðarkerfi frjálshyggju er þeim eingöngu hjálpað sem sannað geta að þeir þurfi á aðstoð að halda.

Önnur lönd sem farið hafa í gegnum fjármálakreppu bjuggu ekki við verðtryggingu. Verðbólguskotið sem fylgdi í kjölfar banka- og gjaldeyrishruns í þessum löndum létti því greiðslubyrði flestra heimila og dró það úr samdráttaráhrifum kerfishrunsins. Hér á landi  búa flest heimili við verðtryggðar lánaskuldbindingar og verðbólguskotið hefur þannig þyngt greiðslubyrði þeirra og þar með aukið samdráttaráhrif kerfishrunsins.  Allar líkur eru því á að almenn eftirspurn i hagkerfinu dragist meira saman hér á landi en áður hefur sést, en talið er að mikill samdráttur eftirspurnar sé ein meginorsök þess hversu djúp fjármálakreppa getur orðið.

Aðgerðir og rök

Í umræðunni hefur verið rætt um eftirfarandi aðgerðir til að taka á fasteignaskuldavanda heimila:
1. Hlutfallsleg lækkun höfuðstóls t.d. 20%  
2. Hlutfallsleg lækkun höfuðstóls um t.d. 20% en að hámarki 3,6 millj. (20% af 18 millj.)
3. Höfuðstóll lækkaður um ákveðna upphæð t.d. 4 millj.
4. Lækkun á höfuðstól, þannig að skuldir nemi ekki hærra hlutfalli en 90% af fasteignaverði
5.Eignarnáms- og niðurfærsluleið

Rök sem notuð hafa verið til að hafna eða styðja þessar aðgerðir eru í stuttu máli eftirfarandi:
1. Réttlæti – aðgerðin leiðrétti óvænt verðbólguskot eða jafni því milli lántaka og lánveitenda.
2. Eftirspurn – létta þarf greiðslubyrði heimilanna á krepputímum  til að örva eftirspurn í hagkerfinu
3. Millifærsla – aðgerðin má ekki fela í sér millifærslu frá tekjulægstu til tekjuhæstu einstaklinganna
4. Byggðajöfnuður – aðgerðin má ekki fela í sér millifærslu frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins.

Almennt mat á aðgerðum

Hér á eftir verður leitast við að leggja mat á þær aðgerðir sem hafa verið í umræðunni, en þess ber að geta að matið er alls ekki tæmandi.

1. 20% leiðin fer langt í að færa til baka verðbólguna á árinu 2008-2009, þannig að lántakandi tekur verðbólguskotið að mestu leyti á sig. Aðgerðin þýðir millifærslu frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins, þar sem lán eru hærri þar auk millifærslu frá tekjuhærri til tekjulægri hópa (ríkið fjármagnar aðgerðina að einhverju leyti). Vísbendingar eru um að tekjuhærri hópar skuldi meira og þurfi því hærri niðurfærslu.  Seðlabankinn gerir ráð fyrir að aðgerðin muni kosta 285 milljarða og er þá ekki tekið tillit til afskrifta i bankakerfinu. Slík aðgerð örvar eftirspurn heimilanna.

2. Hlutfallsleg lækkun höfuðstóls um t.d. 20% en að hámarki 3,6 millj. (20% af 18 millj.)  - leið til að minnka millifærsluna, þ.e. frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins  og frá tekjuhærri til tekjulægri hópa. Slík aðgerð örvar eftirspurn heimilanna.

3. Höfuðstóll lækkaður um ákveðna upphæð t.d. 4 millj. – þeir sem skulda lítið fá leiðréttingu langt umfram verðbólguskotið og lækkun fasteignaverðs. Felur  í sér millifærslu frá tekjuhærri til tekjulægri hópa. Aðgerðin felur ekki í sér millifærslu frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins . Þessi aðgerð örvar eftirspurn heimilanna mest, þar sem tekjulægstu hóparnir fá mest og þeir eyða mest í innanlandsvörur og framleiðslu. Seðlabankinn gerir ráð fyrir að aðgerðin muni kosta 320 milljarða og er þá ekki tekið tillit til afskrifta i bankakerfinu.

4. Lækkun höfuðstóls, þannig að skuldir nema aldrei hærra hlutfalli en 90% af fasteignaverði – felur í sér leiðréttingu á höfuðstól bæði í samræmi við verðbólgu og lækkun fasteignaverðs. Kemur hins vegar ekki endilega fólki til aðstoðar sem eru að sligast undan greiðslubyrðinni.  Þýðir millifærslu frá landsbyggðinni til höfuðborgarsvæðisins þar sem lán eru hærri þar auk millifærslu frá tekjuhærri til tekjulægri hópa. Slík aðgerð örvar eftirspurn heimilanna.

5. Eignarnáms- og niðurfærsluleið – felur í sér leiðréttingu á höfuðstól bæði í samræmi við verðbólgu og lækkun fasteignaverðs. Þessi leið kemur hins vegar ekki endilega fólki til aðstoðar sem er að sligast undan greiðslubyrðinni.  Önnur áhrif óljós þar sem gerðardómur tekur ákvörðun um hvers konar niðurfærslu verður að ræða. Slík aðgerð örvar eftirspurn heimilanna.

Eins og fram kemur í umfjölluninni um einstakar aðgerðir, þá fela þær allar í sér einhverja eignatilfærslu frá einum hópi einstaklinga til annars, þar sem ekki er búið að afskrifa öll fasteignalán landsmanna. Það verður því ekki hægt að grípa til aðgerða nema sátt náist milli hópanna, þ.e. þeirra sem fjármagna að einhverju leyti aðgerðina og hinna sem fá niðurfærslu skulda. Jafnframt má ekki gleyma því að margt ungt fjölskyldufólk er að sligast undan greiðslubyrðinni og þetta fólk mun geta greitt tilbaka aðstoðina í formi hærri skatta þegar betur árar, enda á það mörg ár eftir á vinnumarkaði.

Umræðan um hvort og til hvaða aðgerða beri að grípa mun halda áfram þar til Seðlabankinn kemur fram með upplýsingar um greiðslubyrði heimila. Slíkar upplýsingar gefa mynd af umfangi vandans eða því hversu mörg heimili stefna í greiðsluþrot, þ.e. eru með of háa greiðslubyrði og þrönga eiginfjárstöðu. Brýnt er að grípa til aðgerða til að koma í veg fyrir greiðsluþrot fjölda heimila.

Lilja Mósesdóttir,
hagfræðingur og þingmaður VG í Reykjavík

Senda grein

Athugasemdir (6)

  1. Benedikt G. Ófeigsson skrifar:

    Sæl Lilja

    Við fyrstu sýn virðist föst niðurfærsla á skuldum vera best til þess fallinn að byrja að snúa við þróunn aukins ójöfnaðar síðustu 18 árinn. þ.e. gefur hlutfallslega mesta niðurfærslu hjá þeim sem eru tekjulægstir og skulda því í flestum tilfellum minnst.
    En á endanum verður væntanlega að stilla af þessa aðgerð þannig að hún komi í veg fyrir að tugir þúsunda heimila fari í þrot (sbr. töluna 34000 heimili nálægt neikvæðri eiginfjárstðu). þá óháð því hvort það fólk er tekjuhátt eða ekki.

    gangi þér vel að koma þessum aðgerðum í gegn, vonandi er forysta samfó og VG farin taka sönsum í þessu máli.
    því það hlýtur að vera forgangsmál að koma í veg fyrir kollsteypu fjölda heimila þó það styggi AGS.

    kv

    5.5.2009, kl. 15:37 | #

  2. Jónas Guðmundsson skrifar:

    Sæl Lilja;

    Gott yfirlit hjá þér yfir tillögur um aðgerðir. Réttlætisrök vega auðvitað þungt; skortur á réttlæti getur skaðað innviði samfélagsins til langs tíma. Ég stoppa samt meira við efnahagslegu rökin. Nú er gert ráð fyrir að einkaneysla dragist saman um 24,5% á árinu, um 180 milljarða. Það er grundvallaforsenda fyrir efnahagsbata að þessum samdrætti verði snúið við. Ég bendi á greinina "Home Ownership: Shelter, or Burden" í The Economist þ. 16. apríl. Þar er vitnað til Martins Feldstein um að eignastaða almennings í íbúðarhúsnæði sé lykilatriði varðandi einkaneysluna--á meðan að verðmæti húsnæðis minnki, dragi neytendur skart úr einkaneyslu sinni, jafnvel þó verðmætið sé ekki minna en við upphafleg kaup. Því má segja að eignastaðan í húsnæði ráði miklu um lengd kreppunnar.

    Til hamingju með þingsætið.

    Kveðja,

    Jónas

    5.5.2009, kl. 19:02 | #

  3. Þórður B. Sigurðsson skrifar:

    Tillögur um bráðaaðgerðir vegna efnahagskreppunnar:

    Eftirtaldar aðgerðir eru byggðar á hugmyndum Hagsmunasamtaka heimilanna um:

    -Almennar aðgerðir og leiðréttingu gengis- og verðtryggðra lána
    -Afnám verðtryggingar
    -Að áhætta milli lánveitenda og lántakenda skuli jöfnuð
    -Að veð takmarkist við þá eign sem sett er að veði
    -Samfélagslega ábyrgð lánveitenda

    Aðgerð #1: Tafarlaus tímabundin stöðvun fjárnáma og nauðungaruppboða heimila
    Lýsing: Að lög verði sett sem komi tímabundið í veg fyrir fjárnám og nauðungaruppboð íbúðarhúsnæðis til 1. nóvember 2009 á meðan unnið er í að útfæra aðrar aðgerðir fyrir heimilin í landinu.
    Útfærsla: Sjá tillögu til breytinga á lögum um aðför frá Ólafi Garðarssyni.

    Aðgerð #2: Leiðrétting á gengistryggðum íbúðalánum (framkvæmt samtímis aðgerð #3)
    Lýsing: Gengistryggðum íbúðalánum verði breytt í verðtryggð krónulán.
    Útfærsla: Boðið verði upp á að gengistryggð íbúðalán verði umreiknuð sem verðtryggð krónulán frá lántökudegi einstakra lána.

    Aðgerð #3: Leiðrétting á verðtryggðum íbúðarlánum (framkvæmt samtímis aðgerð #2)
    Lýsing: Verðbótaþáttur íbúðalána verði endurskoðaður frá og með 1. janúar 2008.
    Útfærsla: Verðbótaþáttur, frá og með 1. Janúar 2008, takmarkist við efri mörk verðbólgumarkmiðs Seðlabanka Íslands, eða að hámarki 4%. Aðgerð þessi er fyrsta skrefið í afnámi verðtryggingar.

    Aðgerð #4: Frumvarp til laga um greiðsluaðlögun og framkvæmd þeirra
    Lýsing: Að Alþingi samþykki lög um greiðsluaðlögun sem feli í sér að einstaklingar sem ekki ráði lengur við greiðslur af sínum lánum, þrátt fyrir aðgerðir #2 og #3, eigi kost á að sækja um greiðsluaðlögun þar sem greiðslugeta viðkomandi er metin og viðeigandi ráðstafanir gerðar út frá greiðslugetu og greiðsluáætlunum.
    Útfærsla: Nánari útfærsla til umræðu.

    Ávinningur af aðgerðum þessum:

    -Fjöldagjaldþrotum heimilanna og stórfelldum landflótta afstýrt
    -Stuðlað gegn frekari hruni efnahagskerfisins
    -Jákvæð áhrif á stærðar- og rekstrarhagkvæmni þjóðarbúsins
    -Líkur aukast á að hjól atvinnulífsins og hagkerfisins haldi áfram að snúast þar sem fólk mun hafa ráðstöfunartekjur til annarra útgjalda en afborgana af íbúðum
    -Þjóðarsátt um vanda heimilanna vegna efnahagskreppunnar
    -Traust almennings í garð stjórnvalda og fjármálastofnanna eflist á ný

    Kynnt á opnum fundi Hagsmunasamtaka heimilanna 12. febrúar 2009

    Skráðu þig í Hagsmunasamtök heimilanna hér: http://skraning.heimilin.is/

    6.5.2009, kl. 0:15 | #

  4. Þórunn Hjartardóttir skrifar:

    Ég verð að gera þá athugasemd við grein Lilju, sem ég tel annars allra góðra gjalda verða, að eftirfarandi er hreinlega ekki rétt:

    ,,Minnihlutastjórn Samfylkingar og Vinstri Grænna hefur brugðist við með því að koma á greiðslujöfnun og greiðsluaðlögun fyrir þá sem eru komnir í þrot með fasteignalánin. Þetta eru sértækar aðgerðir sem byggja á mati á þörf hvers og eins fyrir sértæka aðstoð."

    Ég hef ekki getað greitt af mínum lánum síðan í nóvember. Ég fór ekki í ,,greiðsluverkfall" - það var ekkert val. Eftir að hafa frá fyrstu aðgerðum stjórnmálamanna reynt að nýta þau úrræði sem fjölmiðlar og pólitíkusar hafa greint frá, hélt ég að greiðslujöfnunarfrumvarpið kæmi mér til hjálpar. Ég spurðist því fyrir hjá fulltrúa mínum hjá Ráðgjafarstofu um fjármál heimilanna, sem ég hafði nýverið leitað til, en fékk þau svör að því miður, þetta væri EKKI fyrir skuldir með veð í íbúðum, heldur bara aðrar skuldir. Og ég skuldaði ekki nógu mikið af svoleiðis til að það borgaði sig. (t.d. ekki bílálán, þar sem ég hef ekki haft efni á að kaupa eða reka bíl undanfarin 7 ár?) Þá hugsaði ég með mér: Hvaða aðrar skuldir, svo stórar, er íslenskur almenningur með? Hvernig getur þetta komið okkur til bjargar?

    Ég er í þeirri stöðu að greiðslur af lánum tengdum íbúðinni minni með veði eru 100% hærri en þegar ég keypti hana á 100% lánum fyrir fimm árum. Ég er svo heppin að hafa enn vinnu, en ég sé ekki fram á að geta aukið tekjurnar , sem eru lágar fyrir, til að mæta því - fyrir utan allt annað.

    Ég held að Lilja, og mjög margir aðrir stjórnmálamenn, gleymi því að við erum ansi mörg sem ekki nutum neins góðæris og vorum því komin í vanda um leið og kreppan skall á. Og ég held að vissrar fljótfærni hafi gætt í sambandi við þetta greiðslujöfnunarfrumvarp og þingmenn hafi haldið að það snerist um annað en það gerir.

    Ég veit vel að þá var Lilja ekki orðin þingmaður - en finnst að þingmenn eigi að kynna sér málin betur.

    Kveðja,
    ÞH

    6.5.2009, kl. 0:31 | #

  5. Héðinn Björnsson skrifar:

    Góð yfirlitsgrein en eina leið finst mér vannta en það er sú ályktun sem á landsfundi VG sem snéri að því að lánastofnanir geti ekki gengið lengra en að því veði sem lánið byggir á, þannig að fólk sem misst hefur stjórn á húsnæðisláni sínu geti skilað inn húsnæðinu og þar með losnað undan láninu.

    Rök sem mér finnst vannta eru þau rök sem snúa að innra öryggi landsins en fólk á það til að bregðast mun harkalegra við árás á heimili þeirra en á aðra hluta efnahags þeirra og því skapar ósveigjanleg staða sumra þingmanna þegar kemur að niðurfellingu skulda verulega hættu á upplausnum og uppþotum í áður óþekktum skala. Á Íslandi er skotvopnaeign landsmanna umtalsvert meiri en ríkisvaldsins og því missir ríkisvaldið mjög hratt stjórn á stöðunni og þar með möguleika á að hafa frekari áhrif á efnahag landsins.

    Við breytum þessum saman!

    6.5.2009, kl. 8:10 | #

  6. Hólmsteinn Brekkan skrifar:

    Sæl Lilja og til hamingju með þingsætið,

    Því miður verð ég að segja þessa annars ágætu samantekt þína mjög takmarkaða og byggða algerlega á röngum forsendum.

    Eftir 7 mánaða upphitunartíma mætti ætla að það færi að kvikna á fattaranum hjá langskólagengnum hagfræðingum. En því miður þá er ennþá slökkt. Ekki bara hjá þér heldur þeim "öllum".

    Það eruð þið, hagfræðingarnir, bankamennirnir og stjórnmálaleiðtogarnir sem eru föst í og talið stanslaust um niðurfellingar, afskriftir, niðurfærslur og fleirra í þeim dúr sem eins og það sé verið að "gefa" heimilunum eitthvað og það muni kosta ríkið einhver lifandis ósköp.

    ÞETTA ER EKKI RÉTT!!!

    það er ekki farið fram á að neinum sé gefið eitt né neitt, það er ekki farið fram á að skuldir séu felldar niður, afskrifaðar eða þeim eytt á einn eða annan hátt. Fólk vill standa í skilum með sínar skuldbindingar, fólk vill borga af lánum sínum en vegna þeirra efnahagslegu hamfara sem eru að ganga yfir þjóðina + afleiðinga af pólitískt verndaðri glæpastarfsemi er mörgum ókleyft að standa í skilum, margir að nálgast þann punkt og aðrir hreynlega neita að greiða gamblingskuldir glæpamanna.

    Það sem við förum fram á er “leiðrétting” á gildandi lánasamningum samkvæmt þeim tillögum sem betur er hægt að skoða á www.heimilin.is og ennfremur að skipuð verði óháð ópólitísk nefnd fag- og hagsmunaaðila til gagngerrar endurskoðun á núverandi íbúðarlánakerfi og rannsóknar á útreikningi verð- og gengistryggðra veðlána.

    Það er afar brýnt nefndin sé skipuð óháðum fagaðilum, fulltrúum hagsmunaaðila, neytenda og oddamanns til að hefja vinnu við að leiðréttingu þessara lána nú þegar.

    Hagsmunasamtök heimilanna leggja á það ríka áherslu að öll vinna nefndarinnar skuli vera gagnsæ og að allir þættir er snerta útreikning verðbóta, verð- og gengistryggingar séu nákvæmlega rannsakaðir, þar með talið reiknigrunnur Hagstofu Íslands fyrir vísitöluútreikninga.

    Nauðsynlegt er að allar þær reiknijöfnur sem notaðar eru af Reiknistofu bankanna, bönkum og öðrum fjármálastofnunm við útreikninga verðbóta, verð- og gengistryggingðra lána séu rannsakaðar og þær sannreyndar.

    ÞESSI SÍÐASTA MÁLSGREIN ER SÚ AL MIKILVÆGASTA Í AF ÖLLU ÞVÍ SEM VIÐKEMUR ÞVÍ AÐ LEIÐRÉTTA EFTIRSTÖÐVAR HÖFUÐSTÓLS ÍBÚÐARLÁNA!

    Ég lofa þér því Lilja að “ALLAR” þær reiknijöfnur sem notaðar eru leiða til verulegrar öftöku vaxta og verðbóta. Þetta er vitað og hefur verið viðvarandi allar götur aftur til 1979. Jóhanna er búin að vera að benda á þetta í 30 ár sem og fleirri en núna þegar tækifærið er að taka á þessum vanda þá er viljinn og áhuginn kominn í ruslið!

    Öll íbúðarlán á Íslandi eru og hafa verið ofgreidd af neytendum sem þíðir að leiréttingin liggur inni í lánunum. Það sem gerist við leiðréttingu sem byggð er á “raunverulegum” staðreyndum og fyrirliggjandi tölum er að eftirstöðvar höfuðstóls lána lækkar um 1til allt að 60% eftir lántökudegi.

    Eftir að slík leiðrétting hefur farið fram getum við farið að tala um að gagn verði af einhverri af þeim leiðum sem þú minnist á eða hinum s.k. lausnapakka ríkisstjórnarinnar í þágu heimilanna

    Hvað þýðir þetta? jú það þýðir eifaldlega að eignasöfn bankanna eru og hafa verið “ofmetin” um samsvarandi upphæð. Við erum að tala um tölur á pappír, ekki að ríkissjóður greiði ” fjármagnseigeindum einhverjar skaðabætur vegna þess að svikamylla þeirra er upprætt.

    Við leiðréttingu eru eignasöfnin einfaldlega “endurmetin” til raungildis.

    Þetta er nú orðinn annsi langur texti en ég vil einnig vekja athygli á því að á síðasta landsfundi VG þá voru “SAMÞYKKTAR” eftirfarandi tillögur;

    Fundurinn skorar á ríkisstjórnina að leita leiða til að lækka höfuðstól húsnæðislána eða frysta hluta hækkunar höfuðstóls lána vegna verðbólguskotsins. Einnig að gerð verði tímasett áætlun um afnám verðtryggingar.

    Ekki verði gengið lengra í innheimtu skulda en að lánastofnun leysi til sín veðsetta eign.

    Landsfundur Vinstrihreyfingarinnar - græns framboðs skorar á fjármálaráðherra að beita sér fyrir rannsókn á útreikningi verðbóta á lán hjá Reiknistofu bankanna. Dregið verði fram í dagsljósið hvort um tvívöxtun sé að ræða og hvaða útreikningar standi á bak við hana. Til verksins verði skipuð 5 manna nefnd með fulltrúum frá fjármálaráðuneyti, viðskiptaráðuneyti, Neytendasamtökunum, Hagsmunasamtökum heimilanna og oddamanni skipuðum af forsætisráðherra. Nefndin fái sérfræðinga til að annast útreikninga og skýra þá fyrir almenningi.

    Fella beri niður verðtryggingu námslána að norrænni fyrirmynd

    óeðlilegir viðskiptasamningar og greiðslur sem aukið hafa skuldabyrði þjóðarinnar á undanförnum árum verði látin ganga til baka.

    Hefur þú eitthvað heyrt minnst á þessar samþykktir landsfundar eða séð einhver spor af þeim,,, einhversstaðar í stjórnarmyndunarferlinu ,,,, eða bara gufaði þetta upp??? ef eitthvað þá er djöfulgangurinn meiri, flóknari og ógagnsærri en hann hefur nokkurn tíman verið.

    Ekkert hefur verið minnst á þetta við stjórnarmyndunarviðræðurnar heldur er slegin skjaldborg um þetta snarklikkaða kerfi okurvaxta og sjálfvirkrar uppskrúfunar á höfuðstól íbúðarlána.

    Þessu verður ekki unað, ekki er hægt að líta á framkomu leiðtoga flokksins sem svik við landsfund VG, kjósendur og heimilin í landinu.

    Hafir þú lesið alla leið hingað þá tek ég ofan fyrir þér.

    Baráttukveðja Hólmsteinn

    7.5.2009, kl. 0:52 | #

Skrifa athugasemd

(til að fyrirbyggja ruslpóst)

Smugan er opinn og frjáls umræðuvettvangur. Allir geta gert athugsemdir við það efni sem birtist á síðunni.. Ritstjórn áskilur sér rétt til þess að fjarlægja athugasemdir sem hún telur ekki hæfar til birtingar.

Lilja Mósesdóttir

Þetta vefsvæði byggir á Eplica