Foreldrajafnrétti og kvenfrelsi
Hvað er til ráða?
Hvers vegna er það svo að umræða hefur fallið í þann farveg hér á landi að foreldrajafnrétti gangi gegn kvenfrelsi? Hver er rótin?
Herskáar kvenfrelsiskonur heyrast segja að þær vilji ekki gefa neitt eftir til feðraveldisins, fremur eigi að styrkja mæðraveldið og því eigi ekki að gefa neitt eftir í baráttunni gegn lögleiðingu laga um foreldrajafnrétti. Margar þeirra nefna máli sínu til rökstuðnings að konur sem slíti sambúð vegna heimilisofbeldis séu í verri stöðu en áður verði lögin að veruleika. Þær missi frelsið til að flýja ofbeldismanninn enda sé lagaumhverfi ofbeldismönnum hliðhollt og konur og börn njóti ekki verndar laga þegar kemur að kynbundnu ofbeldi.
Frjálslyndar kvenfrelsiskonur sammælast oftast um það að mannréttindasjónarmið eigi frekar að ráða för og það sé því grundvallarkrafa að foreldrajafnrétti sé tryggt í lögum, börnum til hagsbóta. Í lagaumhverfinu í dag halli á börn því sú takmörkun að dómarar geti einvörðungu dæmt fulla forsjá sé óásættanleg þeim til handa og leiði af sér að niðurstaða allra forsjármála á Íslandi leiðir alltaf til forsjársviptingar annars foreldrisins og þarafleiðandi skertum réttindum barns til samvista við það foreldri sem missir forsjá. Þær sammælast ennfremur oft um það að ekki beri að sækja réttlæti með óréttlæti. Síst gegn börnum og frekar eigi að herða baráttuna gegn kynbundnu ofbeldi og efla varnir og vernd samfélagsins við því meini.
Ísland er eina landið á Norðurlöndum og líklega eina landið af EES ríkjunum þar sem annað foreldrið getur einhliða ákveðið hvort barn skuli vera í sameiginlegri forsjá beggja foreldranna eða ekki. Er það ekki örugglega rétt hjá mér? Á Íslandi er því til stór hópur foreldra sem er forsjárlaus af því að hitt foreldrið ákvað að vilja fara eitt með forsjána.
Sálfræðingar sem hafa rætt um „ástandið“ á Íslandi, meðal annars þeir er starfa hjá sýslumannsembætti hafa sagt konur fara fram með ofbeldi gegn körlum með umgengnistálmunum og illu umtali og í mörgum tilfellum hreinlega „rænt“ börnunum með því að flytja í fússi til útlanda og skera á öll samskipti. En líka segja þeir frá þeirri skelfilegu staðreynd að fjölmargar einstæðar konur með forsjá séu vissulega fórnarlömb heimilisofbeldis og illrar meðferðar fyrrverandi maka og barnsföðurs og þurfi því vissulega að flýja með barnið úr seilingarfjarlægð ofbeldismanns.
Hvað er þá til ráða svo börnin njóti hamingju og réttlætis? Má ekki gera þá kröfu?
Mun það ganga gegn kvenfrelsi að barnalögum sé breytt þannig að réttarstaða beggja foreldra og barns sé tryggð eftir skilnað.
Ég ímynda mér að heimurinn sé þannig gerður að réttlæti verði ekki þjónað með óréttlæti. Ef til vill er sú sýn barnsleg en ég trúi að forsjá barns eigi að vera sjálfstæð ákvörðun sem grundvölluð er á hagsmunum barnsins og sameiginleg forsjá sé farsælust í mörgum tilfellum. Þessu tengt þá er mikilvægt að tryggja hagsmuni barns og móður til þess að lifa lífi án ofbeldis. Ekki hef ég hugmyndir um leiðir til þessa og biðla því hér til lögfræðimenntaðra, en vona bæði að lög um foreldrajafnrétti verði að veruleika um leið og það er alveg tryggt að kynbundið ofbeldi líðist ekki hér á landi með öflugum viðurlögum og lagaumhverfi gegn þessu meini.
Ég vona að um þessi mál, foreldrajafnrétti og baráttu gegn kynbundnu ofbeldi, náist þverpólitísk sátt, hvernig sem gert. Börnum til heilla.