Málstaður andófsins
Leitum ekki skýringanna bara þar sem það er þægilegast fyrir valdastrúktúr flokksins heldur rýnum djúpt inn á við og leitumst sameiginlega við að svara samviskuspurningum sem okkar hreyfing stendur frammi fyrir nú og á komandi misserum. Þetta eru samviskuspurningar ekki bara gagnvart sjálfum okkur heldur gagnvart íslensku samfélagi og þeim kjósendum sem treystu okkur fyrir tilteknum málstað. Sem hreyfing við landsstjórnina berum við nú ábyrgð gagnvart þjóðinni allri.
Samviskuspurningar knýja dyra
Við getum ekki látið eins og við séum hrein og saklaus af því sem gerist. Við höfum setið í ríkisstjórn í nær eitt og hálft ár og við berum sameiginlega ábyrgð á því hvernig fram vindur. Þótt aðstæður séu erfiðar og krefjandi og við höfum hvergi komið nærri því feigðarflani sem kom Íslandi á hnén, feigðarflani sem ætlar sér að halda áfram, ef það fær að vera óáreitt, þá berum við nú fulla ábyrgð á því hvernig úr spilast. Þar knýja margvíslegar samviskuspurningar dyra og við verðum að finna hvar mörkin liggja. Við hvaða þróun er hægt að sætta sig og hvaða þróun er fullkomlega óásættanleg? Það hvernig við höldum á málum varðandi ESB er og verður gríðarlega afdrifaríkt fyrir framtíðina, það hvernig við tökumst á við tilskipanir Alþjóðagjaldeyrissjóðsins, MAGMA og eignarhald á orkuauðlindum þjóðarinnar, velferðarkerfið og niðurskurð, skuldamál heimila og þjóðarbúsins, skipulag banka og þjónkun við fjármagnið, sjávarútvegsstefnuna, lýðræði og leynd, allt þetta snertir kvikuna í samvisku VG sem hreyfingar og þess málstaðar sem við stöndum fyrir. Þessum málstað er ætlað að breyta samfélagi til góðs í þágu fólksins sem hér býr og til þess var okkur treyst.
Málstaður andófsins, okkar mál
Hvert er eðli okkar málstaðar jafnt hér heima sem á alþjóðavísu? Þetta er málstaður andófsins. Um allan heim er fólk í reynd að kljást við svipaða hluti. Um allan heim er málstaður andófsins málstaður sem reynt er að þagga, málstaður sem vill berjast gegn arðráni fjármagns á almenningi, málstaður sem vill berjast gegn svívirðilegum umhverfisspjölllum í þágu gróðafyrirtækja, gegn sölu orkuauðlinda og eigna almennings, gegn einokun og fákeppni alþjóðlegra samsteypa, samsteypa sem í orði fara fram í nafni frelsis en í reynd skilja eftir sviðna jörð. Á alþjóðlegum vettvangi er þetta málstaður hinna óæskilegu gegn hvers kyns kúgun. Fátt er ríkjandi valdakerfi fjármagns og hinna fáu jafn hættulegt og opin, lýðræðisleg vinnubrögð og gagnrýnin umræða. Málstað andófsins víða um heim er einmitt þess vegna oft reynt að dæma til þagnar og myrkurs.
Það er okkar verkefni að færa þennan málstað andófsins til áhrifa og valda og breyta ríkjandi valdskipulagi, setja fólkið númer eitt í heimi þar sem ofríki fjármagns virðist ævinlega rétthærri launþeganum og hinni skuldsettu fjölskyldu. Ef raddir andófsins þagna innan VG þá veikist mjög málstaður andófsins í hinu íslenska pólitíska landslagi. Við því má íslenskt samfélag ekki. Ekkert er jafn róttækt afl og raunsannt lýðræði, opin umræða, opinn aðgangur fólksins að áhrifum og ábyrgð, lifandi rökræða mismunandi sjónarmiða. Slíku eigum við að veita skjól hvar og hvernig sem á vegi okkar verður. Ef við gerum það ekki í íslenskri pólitík, hver gerir það þá? Gleymum því heldur ekki að í lýðræðinu og opinni, frjálsri þjóðfélagsumræðu er fólginn sprengikraftur sem forræðishyggjan óttast. Hún veit að þegar allt kemur til alls byggja fjármagnsöflin á fámennisvaldi en ekki lýðræðislegum vilja.
Ábyrgð hvers og eins
Dýnamísk umræða og mismunandi sjónarhorn er merki um lifandi hreyfingu sem tekur hlutverk sitt alvarlega. Við vorum kosin til að standa vaktina einmitt vegna þess að við gagnrýndum og vöruðum við ríkjandi valdakerfi þegar aðrar pólitískar hreyfingar þögðu eða tóku þátt. Það var einmitt þöggunin, einsleitni viðhorfanna, fjarvera gagnrýni og sjálfstæðrar hugsunar, litleysið og múgsefjunin sem kom Íslandi á kaldan klaka.
Það verður ekki fjölbreytni viðhorfa eða opin málefnaleg umræða sem mun eyðileggja VG heldur miklu fremur hitt, að gera málefnalegan ágreining að persónulegum illindum og illvilja, dreifa einhvers konar mynd af óæskilegum einstaklingum og láta í veðri vaka að það séu tilteknir einstaklingar sem séu að skemma fyrir því að vel takist til, hér þurfi jafnvel einhvers konar „pólitískar hreinsanir“. Það er slíkur kúltúr sem mun eyðileggja VG bæði inn á við og út á við og þar með bregðast í grundvallaratriðum málstað okkar og skyldu sem er í grunninn ein, að gæta í hvívetna að almannahag. Í heimi þar sem fjármagnsöfl fá leynt og ljóst nær alltaf sínu fram í ríkjandi valdskipulagi er ávallt og ævinlega þörf á gagnrýnni umræðu, beittum spurningum og kröfu um róttækni. Að öðrum kosti er og verður almannahagur og almannavilji fyrir borð borinn.
Það er ábyrgð hvers og eins að taka ekki þátt í hópsálarkúltúr illmælginnar og neita að láta eins og málefnaleg rökræða sé persónuleg ádeila sem snúist um æskilegar og óæskilegar persónur innan VG. Það er jafnframt á ábyrgð hvers og eins að standa vaktina gagnvart okkur sjálfum, tryggja að orð og athafnir fari saman, að hjá fögrum fyrirheitum standi verk. Það er okkar allra að krefjast þess af okkur sjálfum að vera heiðarleg gagnvart þjóðinni í því sem við tökum okkur fyrir hendur.
Hrópandans í eyðimörkinni verður ávallt þörf
Í stóra samhenginu er verkefnið ekki bara að kljást við úrlausnarefni frá degi til dags heldur að leggja inn fyrir breyttum tíðaranda framtíðarinnar. Hrópandinn í eyðimörkinni verður áfram að vera til á öllum tímum og allt vald þarf á aðhaldi að halda, líka okkar eigið. Verum ekki sjálf þau sem reyna að drepa niður andóf heldur skiljum hlutverk okkar á annan og víðsýnni hátt. Verum öðruvísi eins og við höfum sagst vera og hjálpumst að við að breyta tíðaranda í verki jafnt sem orði. Þótt VG sé ekki lengur hinn úthrópaði hrópandi í eyðimörkinni heldur flokkur í ríkisstjórn, þá er það hluti af okkar ábyrgð til framtíðar að standa vörð um hrópendur í eyðimörkinni hvar og hvernig sem þau finnast. Við viljum varla vera samdauna valdakerfi sem fyrir löngu er gengið sér til húðar, við viljum varla vera samdauna pólitískri menningu flokksræðis og hjarðar á bás. Okkar erindi er róttækt og kallar á nýja og dýnamíska nálgun á viðfangsefnin. Það sem eitt sinn kallar á fordæmingu kann einn daginn að verða viðurkennt sem liður í baráttunni til góðs. Þannig hefur það ævinlega verið og verður áfram.
Verkefnið til lengri tíma er að breyta tíðaranda og valdaskipulagi af hugrekki og djörfung. Í því verkefni getur okkar góða hreyfing með öllu þessu góða fólki sameinast til að þjóna þeim málstað sem vill í raun og sann breytta og lýðræðislega tíma í þágu almennings. Hver og einn skiptir máli í þeirri baráttu og verður að láta til sín taka. Það er um leið ábyrgð hvers og eins okkar að taka ekki þátt í persónulegi niðurrifi en þess í stað einblína á þá jákvæðu orku sem felst í málefnalegri rökræðu, fjölbreyttum sjónarhornum og uppbyggingu annars konar tíðaranda þar sem gagnrýnni nálgun og róttækum aðgerðum er fagnað.
Skrifa athugasemd