Nei, við kjósum ekki!

Eiríkur Örn Norðdahl skrifar frá Finnlandi

21.11.2008

Þær fréttir voru að berast í hús hér að Flemingsgötu í Helsinki að Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, formaður Samfylkingarinnar, segi fráleitt að boða til kosninga, þrátt fyrir að stór hluti þingmanna og ráðherra Samfylkingarinnar vilji boða til kosninga, og líklega langstærstur hluti kjósenda flokksins. Þetta heitir gerræði og við þekkjum það best í flutningi Davíðs Oddssonar, besta óvinar Ingibjargar. Ég veit orðið ekki hvort ég á að trúa fréttum frá Íslandi lengur, þetta hljómar allt svo ósennilega. Þetta er dálítið eins og í Hringadróttinssögu. Fróði er að breytast í Gollrir því hann þverskallast við að taka af sér hringinn. Illskan er að ná taki á honum. Er Ingibjörg þá enginn mannkynsfrelsari, eftir alltsaman?

Þið afsakið að skáldið skuli leyfa sér jafn háfleygar bókmenntavísanir. Þetta er pár, ekki sonnetta.

Ingibjörg stýrir. Hún stjórnar. Hún er skipper og verkstjóri og flugstjóri og allt hitt - allar fínu myndlíkarnar. Hún er Vogur og Valhöll. Nú vantar bara að hún segi samstarfsmönnum sínum að halda kjafti og þá eru tveir Sjálfstæðisflokkar í landinu. Samræðustjórnmál eru nefnilega einskis virði ef þau snúast bara um að leyfa fólki að tala, en ekki um að hlusta á hvað það hefur að segja.

Það vantar bara að hún kalli Hallgrím Helgason "á teppið".

Að kjósa eftir annars höfði

Grímur Atlason, Hallgrímur Helgason og Mörður Árnason hafa allir lagst á hnén, því sem næst, og grátbeðið forystu Samfylkingarinnar um að gera hið rétta í stöðunni. Því utan ríkisstjórnarinnar vita allir hvað hið rétta í stöðunni er. Mörður setti reyndar nokkuð af sökinni á VG, að þeir ríghéldu í andstöðu við ESB og IMF og gott ef þeir vildu ekki bara velferðarkerfi í ofanálag (nei, ég segi svona, cheap shot, sorrí).

Nema hvað: það er ekki hægt að krefjast þess af stjórnmálaflokki að hann hætti að vinna að hugsjónum sínum bara svo hægt sé að koma Sjálfstæðisflokknum frá völdum. Samfylkingin getur ekki krafist þess að VG bara gefist upp - fari skyndilega að fíla IMF og ESB, vegna þess að Merði finnst það sjálfsagt að fólk aðhyllist stefnu Samfylkingar í þessum málum. Og það veit Mörður sjálfsagt. Það er ekki sjálfsagðara en að hann væri tilbúinn til að gleyma ESB bara til að komast ... bíddu, bíddu, bíddu…

Jú, fyrirgefið - það var búið og gert. Aðildarumræður við ESB eru skilyrði fyrir samræðum við VG en ekki fyrir stjórnarsetu með Sjálfstæðisflokknum.

Og það er ekkert sjálfsagt við IMF-lán. Ekki neitt. Og það veit Mörður efalaust líka.

Þetta var útúrdúr, þið afsakið, það er kreppa og ég hef um margt að hugsa (helst ekki í einu).

Að hafa engan að kjósa

Í uppsiglingu er lýðræðislegt próblem.

Mörður, Hallgrímur og Grímur virðast undir það búnir að stökkva "unnvörpum fyrir borð", eins og Ingibjörg kallar það ef fólk sem er ekki sammála henni fylgir henni ekki að máli. En hvert eiga þeir að fara? Ég þykist nokkuð viss um að Hallgrímur, í það minnsta, fari ekki til vinstri-grænna. Ekki séns. Hann er með ofnæmi. Honum finnst Ögmundur lúðalegur. Og hann er, þrátt fyrir allt, nokkurs konar free-trade maður, að ég held. Hann er ekki á móti kapítalismanum, heldur gerræðinu í Sjálfstæðisflokki og Framsóknarflokki. Og nú, skyndilega, í Samfylkingunni.

Þið afsakið túlkanirnar. Ég meina ekki Hallgrímur. Ég meina: Hallgrímur eins og ég sé hann.

En hann fer ekki í Frjálslynda heldur. Því ef Ögmundur er lúðalegur þá er Magnús Þór ... já, ég á ekki einu sinni orð yfir það (sá maður var raunar að rista múslimahatur sitt í berg, með þýðingu norskrar bókar). Auk þess er Magnús Þór að líkindum illa innrættur, en ég trúi því ekki að neinn haldi slíkt um Ögmund.

Ég held að flestir Samfylkingarmenn séu í sporum Hallgríms. Og þess vegna segir Ingibjörg óhrædd að enginn muni stökkva í unnvörpum fyrir borð. Flestir Samfylkingarmenn eru með ofnæmi fyrir vinstri grænum eftir langt, kalt stríð, eftir sameiningartilraunir allra heimsins gærdaga. Og vegna þess að flokkarnir berjast að nokkru leyti um sömu kjósendur. Ingibjörg þarf því litlar áhyggjur að hafa. Hallgrímur verður að flytja úr landi ef hann vill kjósa eitthvað annað en Ingibjörgu.

Já, eða gera hallarbyltingu.

Klofningur og sambræðsla

Nema að nýtt framboð verði sett á laggirnar. En slíkt þyrfti samt tíma til að ná sér á strik, og nýtt framboð mun aldrei getað þvingað fram kosningar í vor, nema þingmenn Flokksins (nei, hins Flokksins) fari þeim mun fleiri útbyrðis. Svíki lit. Hætti að spila með sínu liði. Við skulum ekki gleyma því að stjórnin er sterk. Meirihlutinn er mikill.

Nýtt framboð getur verið af tveimur tegundum, sýnist mér í ljósi nálægrar pólitískrar sögu - ég set þann fyrirvara á ræðu mína að ég er svartsýnn þessa dagana, kannski er meiri von í spilunum en ég sé í fljótu bragði:

1. Nýr flokkur getur verið klofningsframboð, eins og Þjóðvaki Jóhönnu Sigurðardóttur. Klofningsframboð ná stundum inn á þing en ná sjaldan miklu fylgi eða miklum völdum. Þar að auki taka þau fyrst og síðast fylgi frá þeim flokki sem fólk klýfur sig úr.
2. Og það getur verið óánægjuframboð eins og Frjálslyndir, þar sem pólitískar eftirlegukindur úr öllum flokkum, óánægjupésar og utanveltubesefar héðan og þaðan, safnast saman í einum hópi undir því yfirskini að þeir ætli að sameinast um eitthvað eitt (t.d. kvótakerfið - já, eða, að leysa kreppuna). Slíkt endar bara í populisma og vitleysu.

Að geta ekki kosið burt

Ég hef áhyggjur af Grími, Hallgrími og Merði - ég skal alveg viðurkenna það. Og öllum hinum, frá Austurvelli á laugardögum inní Alþingishúsið á mánudagsmorgnum, inná hvert einasta heimili landsins. Vegna þess að það var afleiðingaleysi íslenskra stjórnmála sem fleytti okkur hingað, á þennan stað, og afleiðingaleysið, sem Ingibjörg virðist vilja treysta í sessi, mun halda áfram að koma okkur um koll á meðan við komum okkur ekki upp einhvers konar lýðræðislegum verkfærakassa - köllum það ventil eða varnagla - eitthvað tól til að svipta fólk völdum sem hunsar okkur. Hvort sem það er Geir eða Ingibjörg eða Steingrímur.

Við getum ekki treyst á að fólk vilji hlusta á okkur og hlýða vilja fólksins, nema það kosti umrætt fólk eitthvað, að gera það ekki. Að það séu afleiðingar. Fólkið verður að geta rekið dómsmálaráðherra, ef það er óánægt með störf hans, það á ekki að vera einkamál ríkisstjórnarinnar. Og fólkið verður að geta boðað til kosninga, hvað sem Geir og Ingibjörg segja.

Annars er tómt mál að tala um lýðræði.

Senda grein