Andrés Ingi Jónsson
Hamingjusama fangahóran
Það verður seint sagt að vísir.is sé femíniskasti fréttamiðill landsins, en alltaf ná þeir samt að koma manni jafnmikið á óvart með bullinu. Nýlegt dæmi er áfallið sem ég varð fyrir við að lesa greinarstúf undir yfirskriftinni „Vændi í fangelsi sem Finnar greiddu fyrir“(sem upphaflega birtist í Fréttablaðinu, eins og starfsmaður Vísis hefur bent ritstjórn á). Hins vegar fékk ég drep í hjartað þegar ég bar stúfinn saman við upprunalega útgáfu fréttarinnar, sem VísirFréttablaðið virðist byggja á. Frétt finnska ríkisútvarpsins birtist á ensku undir fyrirsögninni „Finnish-Funded Prison Turns Brothel?“ og segir allt aðra sögu en VísirFréttablaðið.
Það er ekki nóg með að VísisFréttablaðspenninn missi af fréttinni í fréttinni, heldur nær hann að snúa út úr ótrúlega sorglegri frétt af grófri misnotkun kvenna, þannig að hún fær yfirbragð skemmtifréttar um konur sem eru svo útsjónarsamar í fangelsi að þær taka upp á því að stunda vændi. Það yfirbragð er undirstrikað með myndinni sem blaðamaðurinn velur: krosslagðir og kynþokkafullir kvenmannsleggir í netasokkabuxum.
Höldum einu atriði til haga: Þegar starfsmaður fangelsis hefur mök við fanga, þá heitir það nauðgun á íslensku.
Orðin skipta máli
Í fréttum skiptir náttúrulega ekki bara máli hvað er sagt, heldur líka hvernig er farið að því. Tökum til dæmis eftir því að gerendur eru algjörlega fjarlægðir úr frásögn VísisFréttablaðsins, þannig að mannlegi vinkill fréttarinnar hverfur:
„hvort vændi viðgangist í kvennafangelsi“
„að vændi viðgengist milli kvenfanganna og afganskra starfsmanna“
„grunur leiki á að stjórnendur fangelsisins blandist í málið“
Hver er gerandinn? Hvert er fórnarlambið í þessum setningum? Það er eins og vændið sé svínaflensusmit, sem hafi öllum að óvörum borist í fangelsið. Vændissmitið var reyndar greinilega svo stækt, að stjórnendur lentu í því.
Frásögn Finnanna notar annað orðfæri, og hefur allt annað yfirbragð.
„Vændið“ fór nefnilega þannig fram að fangar voru neyddir til að þjónusta fangaverði og gesti þeirra kynferðislega. Finnarnir kalla þetta athæfi réttu nafni. Misnotkun (e. abuse) er orðið sem þeir nota, þegar Vísispenninn skrifar vændi.
Konum var semsagt nauðgað í fangelsi, kannski seldur aðgangur að líkama þeirra, og Vísir Fréttablaðiðkallar það vændi. Vísir birtir svo mynd af æsandi fótleggjum.
Reyndar hefur fréttamaður YLE eftir talsmanni finnska utanríkisráðuneytisins, að ekki sé víst að allar konurnar hafi verið þvingaðar til kynmakanna – heldur hafi fangaverðirnir einfaldlega nýtt sér eiturlyfjafíkn þeirra.
Ekki að það sé neitt skárra, því þá er valdaójafnvægið bara tvöfalt. Vörðurinn hefur yfirburði í krafti starfs síns, og fanginn stendur enn verr að vígi vegna fíknarinnar.
Og ennþá heitir þetta nauðgun.
Sorgarsagan sem ekki var sögð
Stærsta fréttin við hag afganskra kvenfanga fer algerlega framhjá VísisFréttablaðspennanum, en spilar stóra rullu hjá finnskum kollega hans. Tilvist fangelsisins í Sheberghan er hræðileg staðreynd – og var það áður en verðirnir fóru að nauðga föngunum.
Flestar konur sem sitja í fangelsi í Afganistan hafa nefnilega hlotið dóm fyrir kynlíf utan hjónabands. Þá gildir einu hvort þær hafa sjálfviljugar haft mök við karlmann sem þær eru ekki giftar, eða hvort þeim hefur verið nauðgað.
Kvenfangarnir sem Vísir skrifar um sitja semsagt inni fyrir að hafa verið nauðgað – og þeim er nauðgað!
Finnsk stjórnvöld ætluðu sér að skapa þessum konum griðarstað í fangelsinu – enda hafa þau einsett sér að utanríkisstefna landsins vinni að uppbyggingu í þágu kvenna. Finnar hafa væntanlega, svipað og aðrar þjóðir, gefist upp á að reyna að snúa afgönskum lögum til betri vegar, þannig að konur séu ekki fangelsaðar fyrir að vera nauðgað. Þá er ágæt millilending að bjóða þeim öruggan stað.
Utanríkisráðherra Finnlands segir ekki bara að málið verði rannsakað, eins og stendur í frétt VísisFréttablaðsins. Griðarstaður fyrir fórnarlömb nauðgana breyttist í nauðganabæli – og til að staðfesta það þurfti ekki langa rannsókn. Þetta er óásættanlegt, fangelsisverkefnið mistókst, segir ráðherrann, og því verður hætt.
Því Finnum þykir ekki fyndið að föngum sé nauðgað, og taka ekki þátt í svoleiðis rugli.
Athugasemdir (21)
-
Auður H Ingólfsdóttir skrifar:
Takk fyrir þessa grein. Hún vekur til umhugsunar. Mikið vona ég að blaðamenn á vísi lesi hana, skammist sín, og vandi sig meira í framtíðinni.
Enn meira vona ég að Finnum takist að stinga á kýlið þannig að háttsemi sem þessi verði ekki leyfð lengur. Mest af öllu vona ég samt að við munum sjá einhverntíman í framtíðinni að farið verði að líta á konur í Afganistan sem manneskjur. Maður má alltaf láta sig dreyma... -
Bryndis skrifar:
Vísis-menn eru of heimskir og vondir til að fá að sitja við tölvu...
-
Óttar M. Norðfjörð skrifar:
Frábær grein, Andrés.
Málefnalegt, á undarlegan hátt fyndið (á kostnað Vísis sem var alveg tímabært, alveg ótrúlegt bullið sem lekur oft á vefinn þeirra) og upplýsandi.
-
sara hrund skrifar:
góð grein á margan hátt..
en hvernig getur þú sagt að það þurfi að snúa lögum í Afghanistan til betri vegar? er eitthvað að því að ríki vilji fangelsa fólk (konur eru jú líka fólk) fyrir hórdóm ef það er menning/trú/lög þeirra þjóðar? er það þitt að segja að það séu ekki nógu góð lög vegna þess að þér finnst lögin betri í eigin landi?
ég skil bara ekki stundum hvernig hinn vestræna hroka..sorry.
auðvitað mætti bæta meðferðina í fangelsinu, en það má á fleiri stöðum, og ekki eru íslendingar eitthvað sérstaklega framarlega í fangelsismálum... -
Margrét skrifar:
Góð grein Andrés.
Endilega senda þeim á Vísi.is kópíu. -
Guðmundur skrifar:
Sara Hrund, mannréttindi og réttlæti hljóta að vera menningu, trú og lögum æðri. Ertu ósammála því?
-
Friðrik Þór Guðmundsson skrifar:
Undir visis-fréttinni stendur ghs, sem stendur fyrir Guðrún Helga Sigurðardóttir. Hún er fjarri því að vera með karlrembuleg viðhorf almennt og yfirleitt.
Myndskreytingin er ÖRUGGLEGA ekki að hennar vali. Þar hefur einhver annar fengið það hlutverk að finna myndlausn - er ég svo gott sem 100% viss um. -
Kristján Ketill skrifar:
Góð grein Andrés, nauðsynlegt að halda áfram að benda á þessa svokölluðu blaðamennsku.
-
Auður H Ingólfsdóttir skrifar:
Sara Hrund:
Flokkast það sem "vestrænn hroki" að finnast eitthvað bogið við lagasetningar þar sem konur eru sakaðar um hórdóm og þeim er refsað með fangelsisvist ef þær verða fyrir því að verða nauðgað af öðrum en eiginmann sínum?
Gróf mannréttindabrot halda áfram að vera mannréttindabrot hvað sem öllum hefðum og venjum líður. Mér finnst mjög mikilvægt að nálgast aðrar þjóðir með virðingu og leggja sig fram að skilja sögulegan og menningarlegan bakgrunn þeirra. En ég mun aldrei skrifa upp á það að nota megi hefðir og venjur sem afsökun fyrir því að brotið sé gróflega á rétti neinnar mannveru til þess að lifa með reisn. -
María skrifar:
Takk fyrir góða grein - mikilvægt að gera sér grein fyrir fréttaflutningi og jafnvel nauðsyn þess að taka því ekki föstu sem stendur, heldur skoða uppruna fréttanna.
-
Oddur Ólafsson skrifar:
Frábær grein.
Takk fyrir. -
berglind skrifar:
já!
-
Karen skrifar:
Sara Hrund: Þú talar um vestrænan hroka þegar fjallað er um skelfilega þróun á mannréttindum kvenna. Þegar Andrés talar um að koma málum til betri vegar í Afgnaistaná hann eflaust við nauðsyn þess að veita konum þar mannréttindi. Mannréttindi á við ferðafrelsi og frelsi til að hafna kynlífi á heimili sínu en hvort tveggja eru nýlega afnumin réttindi kvenna þar í landi.
Þú röflar um menningu annarra þjóða í samhengi við hryllileg brot á konum. Ég held að sæmilega eðlilega þenkjandi fólk geti seint álasað Andrési fyrir að þykja þróun í Afganistan skelfileg.
Þætti þér eðlilegt að Englendingar fari aftur að hneppa svarta menn í þrældóm, svona að því það er svo ríkt í menningu þeirra, eða að verksmiðjustjórar fái aftur að taka upp barnaþrælkun? Finnst þér aðeins mega afsaka viðbjóðsleg mannréttindabrot með því að vísa í menningu ef brotið er á konum en ekki þegar brotið er á kynþáttum og þjóðum?
-
Gréta Bergrún skrifar:
Góð grein og þarfar ábendingar til blaðamanna
-
Snærós skrifar:
Bravo!
-
Iris skrifar:
Frábær grein um afar slæmt efni Andrés, takk fyrir þessa fréttaskýringu.
-
Ásbjörg Una Björnsdóttir skrifar:
Frábær grein Andrés - gott að vita af fólki eins og þér á vaktinni :)
-
Berglind Jóna Hlynsdóttir skrifar:
Þetta er frábær grein hjá þér Andrés, takk fyrir að standa vaktina.
-berglind jóna -
Guðveig skrifar:
Sara Hrund,
Sem menntaður Mannfræðingur hef ég tekið stöðu með menningarlegu afstæði og nýti það óspart við atvinnu mína og í fræðigreininni almennt eins og aðrir í sama fagi, enda er það fólki í minni stétt nauðsynlegt að geta horft á menningar án þess að vera fullur þjóðhverfu og dæma allt útfrá eigin gildum og siðum.
Þó verður allt afstæði að taka enda, og hinn gullni meðalvegur er sá vegur sem að við reynum að feta. Ég hef lesið þó nokkrar etnógrafíur um aðstæður kvenna í Afganistan, um stjórnmála ástandið þar og almennt um aðstæður fólks í hinum ýmsu samfélögum þar í landi.
Ég get þó ekki séð neitt afstætt við þá trú og þá siði að þegar að konu er nauðgað, þegar að hún er neydd til að hafa samræði við annann mann, gegn vilja sínum, þegar að hún er beitt ofbeldi og þvingunum þá sé hún sakhæf og eigi skilið dóma sem að eru allt frá grýtingum, hengingu eða fangelsisvist.
Mér sýnist þú ekki vera sammála.
Trú og siðir eru ólíkir milli landa, og er það frábært, enda er mikilvægt að halda í siði og venjur í samfélagi sem að verður hnattvæddar og einsleitara með hverjum degi sem að líður. Þó finnst mér ekkert jákvætt við það að mannréttindi fólks, og þá sérstaklega og oftast kvenna séu brotin trekk í trekk, vegna mismunandi túlkanna á riti sem að skrifað var fyrir ríflega þúsund árum síðan. Karlar sem að gerast sekir um að drýgja hór í Afganistan eru ekki beittir sömu refsingum, hví ættu konur að vera annars flokks borgarar?
Saga og menning eru mikilvægir þættir, og íbúar Vesturlanda eru síst hæfastir til að dæma aðra, en grundvallar mannréttindi, rétturinn til að lifa mannsæmandi, öruggu og friðsælu lífi eru hlutir sem að ekki ætti að reyna að taka af neinum. Myndi þér finnast alltí lagi, þar sem að þú ert svo opin, svo laus við sleggjudóma og svo ótrúlega afstæð, efað þú myndir giftast afgönskum manni, þið mynduð flytjast til Afganistann og dóttir ykkar yrði svo fangelsuð fyrir að \"láta\" nauðga sér?
Ja, ég vona svo sannarlega ekki. -
VoloBiaffaf skrifar:
<a href\=http://shine.yahoo.com/channel/none/buy-inderal-online-1662174/>inderal drug</a> , inderal treatment for thyroid storm
-
kictEntaica skrifar:
<a href\=http://shine.yahoo.com/channel/none/buy-inderal-online-1669214/>buy inderal la</a> , mao inhibitor inderal
<a href\=http://shine.yahoo.com/channel/none/buy-inderal-online-1669727/>inderal generic tremors</a> , inderal antihypertensive
<a href\=http://shine.yahoo.com/channel/none/buy-inderal-online-1669891/>medicine inderal la</a> , inderal with famotidine
Skrifa athugasemd