Dagbók óháðs þingmanns

 

John Edgar Hoover hét yfirmaður Alríkislögreglunnar, F.B.I, í Bandaríkjunum. Hann gegndi því starfi frá stofnun hennar 1935 þar til hann sálaðist árið 1972 og stóð mörgum stjórnmálamönnum stuggur af honum og óttuðust að hann kynni að gera einhvern óskunda. Frægt er að sá kaldhæðni forseti Lyndon B. Johnson ákvað að hreyfa ekki við Hoover í forstjóraembættinu og sagði að sennilega væri illskárra að hafa hann inni í tjaldinu sprænandi út en fyrir utan tjaldið sprænandi inn. 

Nú gengur það fjöllunum hærra að Jóhanna og Steingrímur hafi fengið svipaða niðurstöðu úr sínu reikningsdæmi og Lyndon B. Johnson á sínum tíma og ætli á nýjan leik að skjóta ráðherrastóli undir botninn á Ögmundi Jónassyni eftir vætusama fjarveru hans úr ríkisstjórnartjaldinu.

Þá er vonandi að Ögmundur verði jafnsnyrtilegur og kassavaninn og Hoover og muni eftir því að spræna út í stað þess að freistast til að létta á sér inni í tjaldinu.

Lágmarks mannréttindi handa skuldugu fólki

Í dag og á morgun eru nefndardagar á þinginu. Meðal þess sem liggur fyrir allsherjarnefnd að fjalla um eru “lyklafrumvarpið” svokallaða þar sem ég er meðal flutningsmanna. Í stórum dráttum fjallar það frumvarp um að þegar íbúðarhúsnæði fólks er selt á nauðungaruppboði verði viðkomandi fjármálastofnun að sætta sig við þá upphæð sem fæst á uppboðinu í stað þess að mega ofsækja skuldarann út yfir gröf og dauða eins og nú tíðkast.

Þetta frumvarp hefur fengið mjög fjandsamlega umsögn frá Seðlabankanum sem fyrir utan að hafa farið á hausinn nýlega undir stjórn Davíðs Oddssonar er þekktur fyrir einstaklega fráleitar efnahagsspár og greiningar - sem vonandi stendur til bóta. Ein mótbáran er sú að ef þetta frumvarp nái fram að ganga muni húsnæðisverð lækka og nauðungaruppboðum fjölga. Mér finnst það vera ásættanleg áhætta að taka til þess að koma á þeirri miklu réttarbót að ábyrgðarlausum lánastofnunum verði ekki framar heimilt að ofsækja fólk endalaust. Einnig gæti þetta leitt til þess að lánastofnanir temdu sér varlegri útlánastefnu.

Það má merkilegt teljast ef Seðlabanki Íslands eða einhverjir baunateljarar á hans vegum voga sér að hóta því að efnahagslífið hér muni lognast út af ef Alþingi Íslendinga hefur áhuga á því að tryggja hér lágmarksmannréttindi handa skuldugu fólki. Ekki síst í ljósi þess hvern orðstír þessi stofnun hefur áunnið sér í íslensku efnahagslífi.

Alvörupersónukjör eða útþynnta útgáfan?

Annað stórt mál sem allsherjarnefnd er að fjalla um snýst um svokallað persónukjör. Útþynnt útgáfa af persónukjöri felst í því að kjósendum bjóðist að raða upp eftir eigin höfði þeim frambjóðendum sem þeir vilja greiða atkvæði á tilteknum lista. Alvöru persónukjör felst í því að kjósendur fái leyfi til að kjósa “þvert á lista”, það er að segja að kjósa þá frambjóðendur sem þeir vilja helst styðja óháð því undir hvaða listabókstaf þeir bjóða sig fram eða hvaða stjórnmálaflokki þeir tilheyra.

Flokkshestar í stjórnmálaflokkunum eru soldið skotnir í að lögleiða útþynntu útgáfuna af persónukjöri, það er að segja að banna kjósendum áfram að kjósa sína þingfulltrúa úr fleirum en einum flokki, en leyfa þeim hins vegar að raða upp frambjóðendum innan listans eftir sínu höfði. Skammsýnustu flokkshestarnir telja að með útþynntu persónukjöri muni hinn beiski prófkjörskaleikur frá flokkunum tekinn en gleyma því að nýliðun í stjórnmálaflokkum nútildags fer eingöngu fram vegna prófkjöra. Enginn maður á Íslandi hefur í manna minnum gengið í nokkurn gömlu flokkana til annars en annaðhvort að taka þátt í prófkjöri ellegar styðja frænda sinn eða frænku, vin eða skólafélaga til pólitísks frama. 

Það væri mjög í þágu lýðræðis í landinu að draga úr áhrifum stjórnmálaflokka margra hluta vegna og feta sig í átt til opnara og beinna lýðræðis þar sem fólk gæti starfað að stjórnmálum í umboði kjósenda án þess að eiga pólitískan frama sinn að öðru leyti undir þeim sem flokksmaskínum stýra. Jafnvel útþynnta útgáfan af persónukjöri væri hugsanlega spor í lýðræðisátt, því að ef prófkjörin leggjast af mun enginn framar þurfa að ganga í stjórnmálaflokk til að stuðla að framgangi frænda, vina eða átrúnaðargoða og án þeirrar nýliðunar mun vonandi mjög draga úr ofurvaldi stjórnmálaflokkanna og þingræði eflast og flokksræði veikjast að sama skapi.