Ríkið sem vistvænn kaupandi
Það er ekki nóg með að við Íslendingar stöndum frammi fyrir því vandasama verki að þurfa að reisa nýtt samfélag byggt á rústum þess sem hrundi, heldur stöndum við einnig frammi fyrir því risavaxna verkefni að vinda ofan af hnignun vistkerfa Jarðar með því m.a. að vinna gegn hlýnun lofthjúpsins. Í fyrrnefnda verkefninu nægir niðurstaða sem allir Íslendingar geta búið við en síðarnefnda vandamálið leysum við einungis í félagi við allar þjóðir heims, alla Jarðarbúa.
Á undanförnum árum hafa ríkis- og sveitarstjórnir vestrænna ríkja reynt að koma sér saman um að breyta ýmsum venjum sem áhrif hafa á umhverfið. Í því skyni hefur t.a.m. verið komið upp kerfi sem ætlað er að breyta innkaupum þessara „stórnotenda“ ýmissar vöru og þjónustu. Íslenska ríkið eitt og sér kaupir vörur, þjónustu og verk fyrir 100 milljarða króna árlega . Það segir sig sjálft að svo stór kaupandi getur haft mikil áhrif á það hvers konar vörur eða þjónusta eru í boði.
Með stefnu um vistvæn innkaup, sem samþykkt var í ríkisstjórn fyrir réttu ári, er lagt upp með að breyta neyslumynstri opinberra aðila og beina kaupunum að þeim valkostum sem hafa minnst neikvæð áhrif á umhverfi og náttúru. 5. mars sl. var haldin ráðstefna á vegum fjármála- og umhverfisráðuneytisins um vistvæn innkaup, þar sem þessi stefna um vistvæn innkaup var kynnt auk þess sem ráðstefnugestir fræddust um það hvernig Danir hefðu nálgast verkefnið og hvernig sveitarfélögum á Snæfellsnesi hefur tekist að breyta venjum og hugarfari með umhverfisvottuninni sem þau hafa hlotið; „Green Globe“.
Á nýrri heimasíðu um vistvæn innkaup http://www.vinn.is/ má fræðast um ýmsa þætti sem lúta að vistvænum innkaupum. Þar má lesa eftirfarandi fróðleiksmola:
- Hvað þurfum við í raun? Okkur hættir til að kaupa vörur sem við getum vel verið án. Fjöldi hreinsiefna er ágætt dæmi; Íslenskt ræstingafyrirtæki fækkaði efnum í almennum ræstingum úr 12 niður í 4 efni án þess að slá af gæðakröfum.
- Getur einn notað það sem ekki nýtist öðrum? Í sveitarfélaginu Pori í Finnlandi var komið á fót endurnotkunarvettvangi á vefnum. Starfsmenn sveitarfélagsins sem ekki notuðu lengur skrifstofubúnað auglýstu hann á vefnum ef vera kynni að hann gæti gagnast öðrum starfsmönnum.
- Hve lengi á varan að endast? Að kaupa endingargóðar vörur, sem auðvelt og ódýrt er að reka, viðhalda eða lagfæra er oft bæði umhverfisvænt og hagkvæmt þegar til lengri tíma er litið. Með því að lengja líftíma vöru fæst mest fyrir krónurnar.
- Getum við farið betur með það sem til er? Tölvubúnaður, prentarar, pappír og blek. Það er sáraeinfalt að stilla prentskipanir þannig að prentað sé beggja vegna á blaðið og jafnvel tvær síður á hvora hlið. Þannig sparast bæði rándýrt pentduft eða blek og pappír. Svo er líka hægt að stilla á orkusparandi stillingar sem dregur úr rafmagnsnotkun.
- Er hægt að velja allt aðra lausn? Oft getur verið hagstæðara að kaupa þjónustu í stað vöru. Hægt er að leigja ýmsa hluti t.d. bíla og ýmis tæki til þrifa eða lagfæringa innan húss. Svo má gera þjónustusamninga varðandi ýmsa þjónustu t.d. prentun, þrif og leigubílaakstur. Innkaup á þjónustu í stað vöru hefur oft skilað umtalsverðum hagnaði.