Að gefa það sem maður á ekki
Það hefur aldrei þótt góður siður að gefa eitthvað sem maður á ekki og senda svo öðrum reikninginn. Þetta virðist þó vera grunn hugmynd margra hugmyndafræðinga sem skjótast fram með tillögur í efnahagsmálum. Hér á ég við tillögur um skuldaafslátt eða afskriftir af höfuðstóli lána.
Á hinn bóginn er við flókið vandamál að eiga sem birtist í því að höfuðstóllinn hefur hækkað gríðarlega vegna verðbólgu og lækkunar krónunnar á sama tíma og tekjur hafa minnkað, annað hvort vegna lægri launa eða atvinnuleysis. Við stöndum því frammi fyrir þeirri staðreynd að þau lán sem alla jafna hafa verið lána öruggust á Íslandi, húsnæðislán, eru allt í einu orðin þannig að lántakendur geta ekki greitt afborganir og að höfuðstóllinn er að síga upp fyrir verðmæti fasteignarinnar. Um bílalánin verður ekki rætt sérstaklega hér, en þau eru einnig stór hluti vanda margra.
Við erum líka að líta til þess að engin leið er til þess fyrir skuldara að koma sér út úr skuldum með að selja eignir. Ástæða þess er verðfall og frosinn markaður fyrir fasteignir og bíla.
Þessi vandi verður þó ekki leystur með því að gefa það sem við eigum ekki og fara á yfirdrátt sem börn okkar myndu greiða.
Húsnæðislán hafa verið fjármögnuð með sölu skuldabréfa. Þannig hafa bankar og Íbúðalánasjóður selt þessi bréf og kaupendurnir eiga því kröfurnar með veði í fatseigninni. Nú meta margir eigendur að þessum kröfum svo að talsverð affföll geti orðið af kröfunum vegna hins hrikalega efnahagsástands sem uppi er á Íslandi. Þeir hafa því afskrifað þessar kröfur að hluta í bókum sínum svo bækurnar sýni með raunsönnum hætti stöðuna. Það er þó ekki þar með sagt að skuldurunum hafi verið gefið eftir þetta hlutfall, þarna er einungis verið að gera ráð fyrir afföllum.
Við þessa stöðu hafa margir grunnhyggnir hagfræðingar, sem sumir skilja ekki skuldabréfa- og fasteiganviðskipti, talið að tækifæri fælist í því að gefa skuldaafslátt eða afslátt m.v. ákv. krónutölu. Þetta er næstum jafn galin hugmynd og að Hannes Hólmsteinn hafi fengið hana. Ástæðan er sú að ef ríkið gefur upp á sitt einsdæmi afslátt af kröfu sem það á ekki hefur ríkið samtímis kallað yfir sig kröfu frá skuldareigandanum.
Ef ríkið vill hins vegar færa okkur t.d. nokkrar millur á kjaft sí svona þá er það sama uppi á teningnum. Við værum að taka þær millur á sívaxandi yfirdrátt okkar hjá umheiminum og reikningurinn fer beint til barna okkar. Þessir peningar eru að minnsta kosti ekki til í ríkisssjóði.
Með því að ráðstafa framtíðarfjármunum með þessum hætti erum við bara að henda peningum inn á höfuðstól lána og friða eigendur skuldanna. Einhverjum skuldugra verður því miður ekki bjargað.
Ég legg frekar til að alvarlega verði skoðaður kostnaður við leiðréttingu vísitöluviðmiðunar, enda er alveg galið að miða verðbólgu skulda okkar við neyslu áranna 2005-7 þegar neyslan var í botni.
Ég legg jafnframt til að allur forgangur aðgerða í efnahagsmálum miði að því að auka atvinnu svo tryggja megi að hagkerfið botnfrjósi ekki og besta fólkið okkar flýji land.
Það eru 15-20.000 einstaklingar sem þrá fátt heitara en að vakna til vinnu svo þeir geti staðið í skilum hér eftir sem hingað til.