Karlaklíkur og karlaelítur

7.6.2010 11:43 Jakobína Ingunn Ólafsdóttir

Karlar hafa verið við völd í árhundruðir og þúsundir og iðulega hefur stjórnkænska þeirra leitt til hörmunga. Elítur karlastjórnenda hafa skilið eftir sig slóð brennandi, borga, fátæktar og kúgunar. Afleiðingarnar eru oft þjáningar afkomenda þeirra sjálfra í fleiri kynslóðir. Þýskaland er gott dæmi um þetta. Þýskar fjölskyldur hafa lifað í áratugi með skömm, sárindi og missi ástvina sem er afleiðing af stjórnkænsku nazismans. Af þessu hefur ekki verið dreginn mikill lærdómur.

Karlarnir virðast stöðugt trúa því að körlum einum sé helst treystandi fyrir vandasömum verkefnum og það sem verra er, konur virðast líka hafa þessa tilhneigingu. Jafnvel þótt viðvarandi reynsla sýni fram á annað. Femínisminn hefur oft lent í ógöngum en það er kannski ekki hægt að sakast við femínista fyrir það. Í fyrsta lagi er femínisminn ungur og í þróun. Femínisminn hefur líka átt í sífelldum átökum við andstæða hagsmuni sem hafa smitað sig inn í hugmyndafræði hans.

Umræðan um oddvita Vinstri grænna hefur vart farið fram hjá lesendum Smugunnar. Ég tek undir það að oft var vegið að henni í aðdraganda kosninga og ekki síst af hálfu karlafemínistanna í Vinsri grænum sem eru ósáttir við að ekki skildi karlafemínisti ná forystu í flokknum fyrir borgarstjórnarkosningar. Það er þó sennilega ekki femínistanum og femínismanum til framdráttar að mamman, pabbinn og vinkonurnar eru kallaðar til til þess að verja konuna. Konur þurfa að takast á við slagveðrið á eigin rammleik þótt ekkert sé að því að efla styrk sinn með góðum stuðningi.

Hugmyndir sem miða að því að jafna stöðu kvenna fara mjög í taugarnar á karlrembum sem kannast ekkert við að hugsanlega geti fordómar og klíkuskapur verið ein aðal orsök fyrir slæmu gengi kvenna við stjórnun og í stjórnmálum. Karlmenn hafa rétt eins og stjórnmálaflokkar byggt kerfi utan um völd sín. Karlar hittast og ráða ráðum sínum og bjóða ekki konum með. Þegar að konur hittast og ráða ráðum sínum bjóða þær körlum með sem síðan bola þeim út. Þær eru of frekar og grípa fram í á meðan karlarnir sýna baráttuhug og tala um eitthvað mikilvægt.

Reglur sem tryggja konum jafnrétti eru nauðsynlegar í samfélagi sem elur á fordómum gagnvart konum. Helsti ávinningur kvennabaráttunar felst í reglum sem þó missa marks vegna þess að ekki er farið eftir þeim. Menning og hugarfar hallar enn verulega á konur. Besti flokkurinn er gott dæmi um afl sem sprettur upp á forsendum karla. Þegar karlar hafa sett samfélagið á hausinn birtast aðrir karlar tilbúnir til þess að hoppa í hlutverk foringja. Það er þó varla við Besta flokkinn einn að sakast því þetta er það sem fólkið kaus. Fólkið öskrar á aukið lýðræði en velur svo að kjósa afl sem felur í sér ólýðræði einfaldlega vegna þess að það gengur óbundið til valda. Lýðræði getur vara falist í því að kjósa bara eitthvað og bíði síðan eftir uppátektum viðkomandi stjórnmálaafls.

Þór Saari er ekki sáttur við Vinstri konurnar og telur þær standa í vegi fyrir lýðræði vegna þess að þær eru á móti persónukosningum. Ég sé enga beina tengingu á milli persónukosninga og lýðræðis. Lýðræði byggist á því að kjósendur geti gengið upplýstir til kosninga og treyst því að flokkarnir eða frambjóðendur standi fyrir því sem þeir gefa út í stefnu og kosningaloforðum. Lýðræðissamfélag tryggir réttindi og gagnsæi og ekki síst að ný stjórnmálaöfl eigi greiðan aðgang. Ég ráðlegg Þór Saari að byrja á því að berjast fyrir því að hindrun á aðgangi nýrra stjórnmálaafla sé afnumin úr lögun áður en hann vegur að konum.

Verkefni femínismans er að takast á við fordóma sem eiga sér bólfestu huga kvenna ekki síður en karla. Fordómar eru félagslegt fyrirbæri og gegnumsýrir menningu samfélagsins. Við þær aðstæður verða að gilda reglur sem tryggja konum framgang og því verða karlmenn og konur einfaldlega að kyngja. Konur sem sækjast eftir völdum í nafni femínismans verða líka að skilja að þær verða þá að standa undir nafni. Þær þurfa að hafa hæfni og þekkingu til þess að greina ójafnrétti sem samfélagsvanda og fjalla um það sem samfélagsvanda á þann máta að það veki traust þeirra sem halloka eru. Það felst í skilningi mínum á hugtakinu femínisma að hann ástundi aðgerðir, andóf gegn samfélagslegu óréttlæti og beini athyglinni að því.

Athygli feminista hefur beinst að tveimur þáttum íslenskrar kventilveru. Kynferðislegu ofbeldi og þörfinni fyrir að koma konum til valda. Vissulega eru þessir þættir verðugir allrar athygli en það má ekki drepa niður athygli á öðrum þáttum jafnréttisvandamála. Hvernig er staða hinna sem ekki verða fyrir kynferðislegu ofbeldi eða ekki er verið að drita yfir í pólitík? Þurfum við ekki að spyrja okkur hvort við þurfum ekki að verða betri femínistar? Halda uppi umræðu sem höfðar til kvenna og karla á breiðari grundvelli. Samfélagsbreytingar eru afrakstur lærdóms. Sem femínistar þurfa konur og karlar því að vera leitandi og lærdómsfúsar. Það þarf að virkja karla í viðleitni til þess að bæta stöðu kvenna og auka völd þeirra. Það þarf að draga úr tortryggni og hræðslu karla við feminisma því feminisminn þjónar körlum ekki síður en konum.

Jakobína Ingunn Ólafsdóttir

Stjórnsýslufræðingur

Senda grein