Hræsni Nató í Tyrklandi

8.2.2010 13:33 Aðsent - Jón Karl Stefánsson

Áform utanríkisráðherra Bandaríkjanna um að auka stuðning við Tyrkland í hernaði gegn PKK, sem RÚV kallar vopnaðar sveitir Kúrda, er ágætis dæmi um þann tvískinnung sem einkennir alþjóðastefnu Natóríkja. 

Kúrdar telja um 25 milljónir manna og eru álitin stærsta landlausa þjóð heims. 15 milljónir þeirra búa í Tyrklandi og þar hafa mannréttindi þeirra verið fótum troðin frá stofnun Tyrkjaríkis. Þeim var m.a. meinað að nota tungumál sitt opinberlega, leggja rækt á þjóðtónlist, klæða sig skv. kúrdneskum siðum, stofna félagasamtök og leggja stund á fjölmiðlun með það fyrir markmiði að þeir myndu „aðlagast“ tyrkneskum siðum. Kúrdar þurftu ekki einungis að þola skert samfélagsleg réttindi miðað við aðra íbúa Tyrklands, heldur einnig skertan rétt til efnahagslegra tækifæra. Vegna þessa hefur sá hluti Tyrklands sem er að mestu byggður Kúrdum, en hann er ríkur af náttúruauðæfum eins og olíu og vatni,nú haldist vanþróaður. Þar er atvinnuleysishlutfall hátt, meðaltekjur lágar, hlutfall barnadauða hátt og lestrarhæfnishlutfall mjög lágt (Ezzatyar, 2002)

Þegar flugvélar Nató sprengdu borgaraleg skotmörk í Serbíu í refsiskyni fyrir að berjast gegn UCK, frelsisher Kósóvó, áttu einhverjar víðtækustu aðgerðir Tyrklandsstjórnar gagnvart kúrdískum íbúum suð-vesturhluta Tyrklands. Á tímabilinu 1997 til 2000 er áætlað að um 3000 þorp Kúrda hafi verið rýmd og tugir þúsunda Kúrda myrtir í refsiskyni fyrir upprisu PKK, Verkamannaflokks Kúrdistan. Áætlað er að um 2 milljónir Kúrda væru flóttamenn á vergangi í Tyrklandi. En í þessu tilfelli kom NATÓ ekki til varnar aðskilnaðarsinnum, þvert á móti. Samkvæmt t.d. Bill Hartung hjá World Policy Institute er stríð Tyrklands gegn Kúrdum sú einstaka deila heimsins þar sem mest af bandarískum vopnum hefur verið notuð. 1998 færðu bandarískar sérsveitir Tyrkjum Abdullah Ocalan, leiðtoga PKK, en hann var niðurlægður í fjölmiðlum til að lama baráttu PKK.  Tyrkjum var refsað fyrir árásir á Kúrda með 15 milljarða bandaríkjadala fjárstuðningiárið 1999 og 17 milljarða 2002.

Tyrkland er hluti af Nató og því er reyndar ómögulegt að sjá hvaða siðferðislega rétt Nató hafði til að refsa Serbum fyrir meintar þjóðernishreinsanir, sem svo sannaðist reyndar að áttu sér aldrei stað. Þess má geta að Tyrkland átti sinn þátt í eftirmálum hertöku Nató á Kósóvó, en haustið 2000 hittust Ismet Sezgin, varnarmálaráðherra Tyrklands og Gatos Nano, forsætisráðherra Albaníu.  Þar tilkynnti Sezgin að Tyrklandsstjórn væri tilbúin til að taka þátt í uppbyggingu hers Albaníu (ATA, 2000) 2001 höfðu Tyrkir lagt 120 milljónir bandaríkjadala til þessa uppbyggingastarfs og embættismenn frá Tyrklandi hafa kallað Albaníu „Stórveldi svæðisins á Balkanskaga“ (Statfor, 2001).

Þessi tvískinnungur gagnvart baráttu milli ríkja og sjálfstæðishreyfinga er auðvitað ekkert einsdæmi. Ekkert Nató ríkjanna kom t.d. íbúum Austur-Tímor til bjarga eftir kosningarnar 1999 þegar her Indónesíu réðist gegn vopnlausum íbúum Dili og víðar í austur Tímor í refsiskyni fyrir að kjósa sjálfstæði, 30. Ágúst.  Þrátt fyrir að Kofi Annan og aðrir í SÞ hafi krafist þess að íbúa yrði gætt og seinna að refsa bæri þeim sem stóðu fyrir ofbeldisorgíu þeirri sem Indónesíuher stóð fyrir urðu eftirmálin gagnvart Indónesíustjórn engin. Þetta var rökrétt framhald á innrásinni 1975 þar sem (skv human rights watch) um 200.000 íbúar Austur-Tímor voru myrtir, eftir að Henry Kissinger hafði gefið grænt ljós fyrir morðunum. Þótt að ljóst væri að á milli 1975 og 1999 „hvarf“ um þriðjungur íbúa Austur-Tímor voru viðbrögðin frá vesturlöndum engin. Ástæðan er líklega sú að Indónesía var lykil-bandalagsþjóð vesturveldanna í Asíu.  Aðrar bandalagsþjóðir hafa einnig fengið að misþyrma fátæklingum óáreittir.  Hvað er t.d. hægt að kalla aðgerðir Ísraelsríkis gagnvart Palestínumönnum frá 1948 annað en þjóðernishreinsanir og afstaða BNA stjórna gagnvart Palestínu gefur ekki til kynna að áhyggjur yfir mannréttindamálum séu ofarlega á baugi í Washington. 

Jón Karl Stefánsson

Heimildir

Ali Ezzatyar, Kurdistan Observer, 8. September 2002,  “Who do they think we are?”

ATA Tirana, “Turkish Government is Ready to be engaged in Reconstructioning of Albanian Army.” 13. september, 2000

Stratfor, “Turkey to Aid Albanian Military – Mixed Blessing for NATO”, Strategic forcasting 2001.

Senda grein