Brýnasta öryggismálið!
Fréttir af árekstri bresks og fransks kjarnorkukafbáts á Atlantshafi fyrr í þessum mánuði hafa hrist upp í mörgum og minnt óþyrmilega á hættuna sem starfar af umferð slíkra tækja. Í þessum árekstri fór sem betur fer betur en á horfðist en það þarf ekki mikið ímyndunarafl til að gera sér ljóst hversu alvarlegar og skaðlegar afleiðingar kjarnorkuslys í hafi gæti haft fyrir okkur Íslendinga.
Auk beinna umhverfisáhrifa sem kjarnorkuslys hefði í för með sér má gera því skóna að öll neysla og sala á fiskafurðum myndi hrynja með tilheyrandi afleiðingum fyrir þjóðarhag. Sett í slíkt samhengi verða allar deilur um hvalveiðar eða hvalaskoðun hjóm eitt, þar sem hvoru tveggja verður sjálfhætt mengist hafið af kjarnorku.
Landssamband íslenskra útvegsmanna (LÍÚ) gerir sér grein fyrir hættunni og segir hér stórmál vera á ferðinni sem verði að taka á. Þar á bæ horfa menn hinsvegar lengra en aðeins á okkar nánasta umhverfi og lögsögu og skora á íslensk stjórnvöld að beita sér fyrir því á alþjóðavettvangi að öll umferð kjarnorkuknúinna farartækja um heimshöfin verði hreinlega bönnuð. Undir þessa kröfu er vert að taka. Íslensk stjórnvöld hafa bæði tilefni og burði til að vera í fararbroddi á alþjóðavettvangi í baráttunni gegn þessum skaðvöldum hafanna.
Íslensk sveitarfélög hafa þegar látið málefnið til sín taka. En á undanförnum árum hafa langflest þeirra orðið við áskorun Samtaka hernaðarandstæðinga (áður herstöðvaandstæðinga) og lýst sig kjarnorkuvopnalaus svæði. Í því felst að geymsla eða umferð slíkra vopna er bönnuð innan marka sveitarfélagsins. Aðeins fimm sveitarfélög á landinu öllu skyrrast en við og leyfa meðferð kjarnorkuvopna á landi sínu. Það má því segja að Ísland sé að langmestu leyti friðað fyrir kjarnorkuvopnum samkvæmt samþykktum sveitarstjórna – þótt vissulega sé gildi þeirra fyrst og fremst táknrænt. Eftir stendur hinsvegar lögsaga okkar í hafinu í kring um okkur.
Á Alþingi hefur ítrekað verið lagt fram frumvarp til laga um friðlýsingu Íslands fyrir kjarnorkuvopnum og umferð kjarnorkuknúinna farartækja og var undirrituð í hópi meðflutningsmanna þess á síðasta ári. Illu heilli hefur frumvarp þetta enn ekki fengist afgreitt. Nú má þó vona að breyting geti orðið þar á, þar sem frumvarpið liggur enn á ný fyrir Alþingi, lagt fram af þingmönnum úr röðum allra flokka nema Sjálfstæðisflokks. Og nú ber svo við að þrír af flutningsmönnum frumvarpsins sitja í ríkisstjórn, auk þess sem tveir aðrir ráðherrar hafa verið flutningsmenn sama frumvarps á fyrri þingum.
Það er óskandi að Alþingi Íslendinga beri gæfu til þess að afgreiða frumvarpið loksins sem lög – það yrði svo sannarlega brýnasta öryggismál þjóðarinnar.