Besti heimur allra heima
Kardemommubærinn
Þjóðleikhúsið
Leikstjóri: Selma Björnsdóttir
Handrit: Thorbjörn Egner
Leikarar: Örn Árnason, Rúnar Freyr Gíslason, Kjartan Guðjónsson, Baldur Trausti Hreinsson, Edda Björg Eyjólfsdóttir, Elma Lísa Gunnarsdóttir, Esther Talía Casey, Friðrik Friðriksson, Ívar Örn Sverrisson, Sigurður Sigurjónsson, Valur Freyr Einarsson, Vigdís Hrefna Pálsdóttir, Vignir Rafn Valþórsson og Þórir Sæmundsson.
Það getur verið stórvarasamt að ætla að lifa af listum, eins og læra má af óförum þeirra Kaspers, Jespers og Jónatans. Þegar þeir voru ungir menn hugðust þeir vinna fyrir sér með hljóðfæraleik. Ekki gekk þó harkið vel og á endanum þurftu þeir að selja hljóðfærin sín. Aurarnir dugðu þó ekki lengi og að lokum lögðust þeir í glæpastarfsemi til þess að hafa í sig og á. Saga Thorbjörns Egners fjallar um það hvernig þessir góðu menn komast af glæpabrautinni í heiðarleg störf þar sem þeir geta sinnt listrænum metnaði sínum í frítímanum, rétt eins og Sörensen rakari og Berg kaupmaður gera.
Já, gildin sem við fáum að sjá í Kardimommubænum eru kannski eins borgaraleg og þau bjóðast (t.d. er ítrekað fjallað um mikilvægi þess að matur sé eldaður af konu til þess að hann bragðist almennilega!), en sagan er góð. Við fræðumst um mikilvægi þess að almennir borgarar taki málin í sínar hendur þegar yfirvaldið bregst, við lærum að glæpir borga sig ekki, og fram kemur að flestir eru ágætir inn við beinið, þó að ekki líti það alltaf þannig út við fyrstu sýn.
Það er nánast ómögulegt að ætla að fjalla af einhverju viti um verk Thorbjörns Egners, eins samofið og þau eru þjóðarsálinni. Hinir fullorðnu sem mæta í Þjóðleikhúsið um þessar mundir eiga flestir sjálfir minningar um að hafa mætt í sparifötunum að fylgjast með ævintýrum ræningjanna, og eflaust er því farið með fleiri en mig, að tengja íslenska náttúru óhjákvæmilega við fjöruga norska leikhústónlist, því upptökur á verkunum voru spilaðar linnulítið í bílferðum um landið.
En það má vel fjalla um sviðsetningu Selmu Björnsdóttur. Sýningin er litrík, fjörug (jafnvel dálítið manísk á köflum – en ekki veitir af, þar sem sýningin er hálfur þriðji tími, og ekki allir áhorfendur hafa úthald í slíkar langsetur) og heldur vel dampi. Valinn maður er í hverju hlutverki og heildarsvipurinn er sterkur. Leikmynd Brians Pilkingtons er bæði haganlega smíðuð og gleður augað og tekur á sig allskonar myndir í lýsingu þeirra Ólafs Ágústs Stefánssonar og Lárusar Björnssonar.
Baldur Trausti Hreinsson er ansi hreint skemmtilegur Bastían – einlægur og hrekklaus og maður getur ekki annað en velt fyrir sér hvernig lífið hafi leikið Soffíu frænku Eddu Bjargar Eyjólfsdóttur. Það er líka gaman að sjá unga leikara á borð við Vigni Rafn Valþórsson og Valdísi Hrefnu Pálsdóttur spreyta sig á þekktum hlutverkum. Og talandi um unga fólkið, þá eru börnin sem leika í sýningunni bæði sjálfum sér og leikstjóranum til sóma. Leikgleðin skín úr hverju andliti. Ræningjarnir þrír eru svo ágætlega skipaðir – þeim Erni Árnasyni, Rúnari Frey Gíslasyni og Kjartani Gunnarssyni tekst að draga fram persónuleika ræningjanna svo ágætlega að ég hef loksins lært hver er hvað, eftir áralangan rugling!
Búningarnir eru líka vel heppnaðir – til dæmis fá of stuttar buxur bæjarfógetans mann óneitanlega til að hugleiða orð Einars Más Guðmundssonar um að of stuttar buxur sé einkenningsbúningur geðveikra manna! Hljómsveitin stendur sig með mikilli prýði undir stjórn Jóhanns G. Jóhanssonar. Tónlistin er enda órofa hluti af verkinu, og er það gleðiefni að hinir haganlega ortu textar Kristjáns frá Djúpalæks skila sér vel til áhorfenda.
Kannski er það pínlega augljóst eftir lestur þessarra orða að undirrituð skemmti sér eins og barn á uppfærslu Þjóðleikhússins á Kardimommubænum nú í vor. En það er þess þá heldur full ástæða til þess að hvetja allra velunnara ungra barna til þess að skella sér með þau í leikhúsið – því menningaruppeldi af þessum toga er bráðhollt og skemmtilegt bæði fyrir barns- og fullorðinssálir.