Breskt kreppubíó

9.1.2009 13:50 Bíó

Ef listamenn vilja ná almannahylli skiptir það þá miklu máli að yrkja inn í samtíma sinn eða þá að fara nógu mikið á skjön við hann til þess að búa til nýjar víddir. Þannig má velta fyrir sér hvort jafn samtímaleg skáldsaga og Konur Steinars Braga hefði náð sama máli fyrir ári síðan og hún gerir nú (en um leið hvort hún hefði hugsanlega átt ennþá stærra erindi fyrir hrun, þegar það voru ekki allir jafn sannfærðir um illsku bankanna – en þá hefðu sjálfsagt færri lesið). Þetta er vert að hafa í huga þegar horft er á RockNRolla, nýjustu mynd Guy Ritchie sem gæti vel verið er fram líða stundir lykilmynd um bresku kreppuna, sem sumir segja að hafi verið hársbreidd frá því að verða jafn slæm og sú íslenska og aðrir segja að gæti enn náð sömu lægðum.

Ennþá hafa Bretar þó ekki farið í gegnum sama hrun og við og kannski er það ástæðan fyrir því hve volgar móttökur RockNRolla fékk ytra, hún er þörf en almenningur er ekki tilbúinn fyrir hana, hann hefur ekki ennþá þurft að horfa með galopin augu ofan í ormagryfjuna eins og við, hyldýpið er bara flökkusaga frá Nietzche. Sem skýrir máski líka þann stóra mun sem vissulega er á Konum og RockNRolla, RockNRolla fjallar vissulega um skúrka og óþjóðalýð þjóðfélagsins en hún blandar góðum skammt af gálgahúmor við ofbeldið á meðan íslenskum kreppuskáldum er sjaldnast hlátur í hug nú á þessum síðustu og verstu.

Icesave og Chelsea

En breska kreppan átti þó glettilega margt sammerkt með þeirri íslensku enda tengjumst við Bretum orðið sterkari blóðböndum en Norðurlandaþjóðunum eftir Icesave ævintýrið allt saman, auk þess sem þjóðirnar voru duglegar að kenna hvorri annarri ýmislegt um vondan kapítalisma. En á meðan við fengum pólska verkamenn þá fengu bretar rússneska oligarcha – og aðdáendur Chelsea er rétt að vara við myndinni, enda óþarfi að rifja upp nafn eins af aðalskúrkum myndarinnar, svo augljóst er að hann er byggður á Roman Abramovitsj að tilbúið nafn kvikmyndapersónu er aðeins til málamynda.

Hann er þó ekki eini skúrkurinn heldur fær hann harða samkeppni í illverkunum frá breska glæpakónginum Lenny Cole, sem að sá magnaði leikari Tom Wilkinson leikur frábærlega og er þó töluvert undir sínu eigin pari. Lenny Cole er vondur kall af gamla skólanum á meðan alþjóðakapítalisminn hefur skolað rússnesku leiðinni upp á Bretlandsstrendur með nýjum hugsunarhætti og breyttum leikreglum. Þetta er þó að mörgu leyti svipuð saga og hér, það takast á gamlir peningar og nýjir (þótt það sem er gamalt í Rússlandi sé nýtt í Bretlandi). Þetta er klíkustríðið sem fór fram á bak við tjöldin, rétt eins og hér, klíkustríð sem við fréttum þó nógu mikið af til þess að við förum að taka okkur stöðu með þessari klíkunni eða hinni og gleymum að þetta eru allt glæpamenn. Og þeir vinna líka saman, þeir byrja á samstarfi en þeir báðir sporðdrekar, og rétt eins og allir sem sáu The Crying Game vita þá enda þeir ávallt á að stinga hvorn annan í bakið (Og þeim sem ekki sáu Grátleikinn góða er bent á að  hætta að lesa á stundinni og finna leið til þess að bæta úr því núna strax!). En skilin á milli krimmanna og hins löglega eru óljós, aðalbissness beggja skúrkanna er þegar allt kemur til alls húsnæðisbrask, enda Lundúnaborg ein af fáum borgum veraldar þar sem húsnæðisverð var glæpsamlegra en í Reykjavík.

Innan um þetta eru smákrimmarnir One Two (Gerard Butler) og Mumbles (Idris Elba) ansi ráðvilltir þótt þeir eigi að heita aðalpersónur myndarinnar. Þeir eru fórnarlömb en þó sekir sem syndin sjálf, spiluðu með allan tímann. Þeir búa í Lundúnaborg sem hefur gerbreyst á fáeinum áratugum þannig að nú er flest orðið alltof dýrt fyrir hinn venjulega Breta og þá skiptir ekki öllu hvort þú ert smákrimmi eða bankablók. Og þeir félagar eru sannarlega reffilegir og mynda skemmtilegt dúó þar sem þessi kynferðislega spenna, sem alltaf er á milli slíkra tvíeykja, fær svo sannarlega að njóta sín. Á milli þeirra kemur svo endurskoðandinn Stella og þar skrikar myndinni aðeins fótur. Því þótt ég elski Thandie Newton út af lífinu þá nýtur hún sín best í manneskjulegum hlutverkum, hún er léleg tæfa, þótt hún sé vissulega betri sem tæfa með bein í nefinu hér en hún var sem ræfils-tæfan Condaleeza Rice í W.

Alvöru skúrkar taka kvittanir

En þótt þeir Butler, Elba, Wilkinson og hinn tékkneski Karel Roden sem Abramovitsj-klóninn séu allir ágætir þá eru tveir leiksigrar hér sem skyggja á þá. Annars vegar er Toby Kebbell magnaður sem Johnny Quid (en fyrir þá sem ekki vita þá er quid slanguryrði yfir sterlingspund), rokksöngvari sem er fóstursonur Lenny Cole og nógu sjóaður kapítalisti til þess að setja á svið eigin dauða til þess að selja fleiri plötur. Hann stelur svo lukkumálverki rússans, sem pabbinn var með í láni, og um það hverfist stór hluti plottsins – og vitaskuld þá er listin hér orðin skiptimynt auðmanna. Hún færir þeim gæfu, þá er aukaatriði hvort hún snertir þá.

En í annað skiptið þennan veturinn þá stelur Mark Strong bíómynd af sér miklu stærri stjörnum og fer létt með það. Sú fyrri var Body of Lies eins og lesa má um hér og hér leikur hann Archie, hægri hönd Cole, en þó veit maður um leið alltaf að það er hann sem er miklu hættulegri. Og það að horfa á sýnikennslu hans í því að gefa mönnum kinnhest með eftirfarandi eftirmála er líklega ágætis hnotskurn á stigsmuni hins löglega og hins ólöglega í frumskógi kapítalismans: „If the slap don't work you cut him or you pay him ... but you keep the receipt because this aint the mafia.“

Stikla myndarinnar:

Boltærið breska

Oligarch myndarinnar er meðal annars myndaður í stúku risastórs auðs knattspyrnuvallar, eitthvað sem tekur af öll tvímæli um tengsl skúrksins við Roman Abramovitsj. Og það er rétt að vara fólk við því að ef þið haldið að Bretum sé illa við okkur núna bíðiði þá bara þangað til West Ham fer á hausinn. En uppgrip allra þjóða auðkýfinga á enskum fótboltaliðum hefur verið eitt helsta sérkenni góðærisins þarlendis og þeir sem vilja skoða það mál betur má benda á skrif David Conn, sem skrifað hefur miklar ádeilugreinar í World Soccer , The Guardian og fleiri blöð um áhrif peninga á fótbolta og auk þess skrifað tvær bækur um svipað efni; The Football Business: Fair Game in the '90s? og The Beautiful Game?: Searching the Soul of Football.

Tengt efni

• Á milli svefns og vöku

Senda grein