Hinn innri fasisti
4 / 5
Aldan (Die Welle)
Leikstjóri: Dennis Gansel
Aðalhlutverk: Jürgen Vogel, Frederick Lau, Jennifer Ulrich, Maximilian Vollmar.
Hvað þarf til þess að fasisminn blómstri á ný? Verðbólgu, atvinnuleysi og almenna uppgjöf fólks á stjórnmálamönnum. Þannig svara nemendur í stjórnmálafræði í myndinni Die Welle. Við erum hér með tvennt af þrennu. Það eina sem vantar upp á er að fólk sjái ekki lengur muninn á Vinstri-Grænum og Sjálfstæðisflokknum. Ef það gerist einhvern tímann erum við hætt kominn.
Myndin er kvikmyndun á tilraun sem að kennari einn í Kaliforníu gerði með nemendur sína árið 1967, til þess að sýna fram á hversu stutt væri í fasistann í okkur öllum. Það tók ekki nema fjóra daga fyrir hann að breyta nemendum sínum í fasista, áður en að hætt var við tilraunina. Síðar hefur verið gerð sjónvarpsmynd, skáldsaga og (óhjákvæmilega) söngleikur byggð á atburðum tilraunarinnar. Í Die Welle er sögusviðið flutt til Þýskalands, sem gerir söguna enn meira ógnvekjandi.
Myndin er í flesta staði afar vel heppnuð. Manni finnst undarlegt hvað fólk er fljótt að bregðast við valdboðunum, en það stemmir jú við hina upprunalegu tilraun. Hreyfingin gefur öllum tækifæri til þess að vera eins, hvort sem þeir eru af tyrkneskum eða Austur-þýskum uppruna, og er það hlutur af því sem gerir hana heillandi í augum nemendanna. Merkilegast er þó að fylgjast með kennaranum, sem sjálfur ölvast af því valdi sem nemendur hans veita honum. Ekki líður á löngu áður en að bekkurinn er farinn að minna á landsþing Sjálfstæðisflokksins.
Það sem er kannski mest ógnvekjandi við myndina er hvað fasisminn er heillandi. Krökkunum fer að ganga betur í námi jafnt sem íþróttum þegar það finnur fyrir styrk fjöldans. Anarkistarnir, helstu andstæðingarnir, eru hér ekki burðugur hópur. Ef til vill hefði mátt leggja meiri áherslu á hættur þess að hlýða í blindni, þannig að boðskapurinn misfarist ekki hér eins og í svo mörgum myndum sem eiga að vera ádeila á ofbeldi en enda með því að dásama það í raun.
Eigi að síður er myndin ógnvekjandi en um leið mjög áhugaverð stúdía á þörfinni fyrir það að láta stjórna sér, sérstaklega nú þar sem ástandið í heiminum minnir sífellt meira á hina upprunalegu gróðrarstíu nasismans, Kreppuna miklu. Krakkarnir hér eiga flestir efnaða foreldra á fínum bílum. En hvað gerist þegar BMW‘arnir hverfa?