Hagkaupsljóð
Hagkaup í Garðabæ, klukkan eitt að nóttu. Syfjulegir viðskiptavinir og starfsmenn búast sjálfsagt flestir við rólegri nóttu þegar ungur maður hefur upp raust sína og les upp ljóð, ljóð unnin upp úr rannsóknarskýrslu Alþingis. Upplesarinn var Jón Bjarki Magnússon blaðamaður á DV en ljóðin voru hins vegar eftir Jón Örn Loðmfjörð, sem nýverið gaf út bókina Gengismunur, sem unnin er upp úr rannsóknarskýrslu Alþingis, eins konar ljóðarímix.
„Ég heyrði Hauki Ingvars [í Víðsjá á Rás 1] lesa þetta miklu betur en ég hefði getað sjálfur og ákvað í kjölfarið að í staðinn fyrir að reyna sjálfur að verða betri upplesari fengi ég bara aðra sem eru betri en ég til að lesa upp,“ segir Jón Örn og útskýrir staðsetninguna svo: „Hagkaup er ákjósanlegur staður, því þó þetta sé í raun opinbert rými þá er hver og einn þarna einungis sem einstaklingur. Það er bannað að stoppa, það er bannað að mingla. Það er bannað að gera eitthvað annað en að kippa upp frosnum kjúkling og labba að kassanum. Einkennilegar augngotur og hangs þýða að þú hafir eitthvað skrítið í huga.“
Og það er bannað að skrásetja lífið þar með myndatökum, eins og blaðamaður fékk að reyna. „Einmitt, samt eru þessar verslanir og önnur rými (þar sem flest rými eru í eigu fyrirtækja) stór þáttur í lífi okkar, jafnvel stærri en heimilið. Því geta augnablikin í Hagkaupum ekki verið jafn merkileg og augnablikin inni í stofunni? Er ekki eitthvað barn sem steig sín fyrstu skref við kjötborðið í Hagkaup þótt enginn mætti dokumentera það? „Bannað að taka myndir,“ sagði maðurinn í kjötborðinu við ungu móðurina. Hún getur samt huggað sig við það að það er ekki öllum bannað að taka myndir í búðinni – það er alltaf möguleiki á að skrefin hafi náðst á næstu öryggismyndavél.“
En nóg um Hagkaup, af hverju Garðabær? „Það er augljóst að það þýðir ekkert að selja 101 rottum bækur. Þær eiga aldrei pening – eða neita að kaupa af hugsjónaástæðum. Í Garðabæ býr fólk sem á pening og er tilbúið að styrkja sprotafyrirtæki. Útfrá allri markaðsfræði meikar það mestan sens að fara þangað, ljóðakvóti miðbæjarins er löngu búinn. Þar eru bara dauðir mávar og nýjar ljóðlínur.“
En þetta er líka steitment. „Það er skrítið hvernig það má bombarda okkur allstaðar af hinu opinbera og fyrirtækjum, af upplýsingum, frá fyrirtækjum sem ljósmynda okkur, mæla, skrásetja í gagnagrunna. Troða svo upp á okkur upplýsingum á réttum tíma til að fá okkur til að kaupa eða gera eitthvað. En það er ekkert rými fyrir okkur til að svara eða bregðast við. Ég vil gera orðin okkar og ég vil líka gera svæðin okkar.“
Er þá hægt að nota ljóðlistina til þess að gera hryðjuverk á kapítalismanum? „Bókin er líka að tækla orðræðu viðskiptalífsins óbeint, orðin sem eru í bókinni dynja á okkur reglulega, allstaðar, öllum stundum. Flestir hætta að hlusta því þetta er ekki orðræða sem býður fólki að taka þátt. Með því að bombarda fólk á stöðum með listformi sem það hefur ekki vanist vonast ég eftir þátttöku. Rétt eins afgreiðslufólkið sem starði á okkur og bannaði okkur loks að taka myndir – það langaði helst að segja okkur að hætta að lesa upp ljóð. En það hefur bara enginn bannað ljóðið ennþá, það gleymdist og því má enn koma því í gegnum gegnumlýsingarhlið kapítalismans.“
Ásgeir H Ingólfsson
Myndbandið tók Oddur Sigurjónsson á síma – en var þó stöðvaður af starfsmanni áður en upplestri lauk.
Skrifa athugasemd