Vinna og velferð
Stjórnmálaályktun landsfundar Samfylkingarinnar
Landfundi Samfylkingarinnar lauk í dag. Þar var samþykkt stjórnmálaályktun undir yfirskriftinni „Vinna og velferð“.
Fréttatilkynning:
Landsfundur Samfylkingarinnar 27. – 29. mars 2009 Smáranum í Kópavogi
Stjórnmálaályktun
Vinna og velferð
Mikilvægasta verkefni næstu ríkisstjórnar er að tryggja aukna verðmætasköpun, atvinnu og velferð.
Íslenska þjóðin stendur á tímamótum. Að baki er hrun bankakerfisins og skipbrot efnahagsstefnu misskiptingar og sérhyggju. Við glímum einnig við afleiðingar verstu efnahagskreppu sem gengið hefur yfir heiminn í tæpa öld.
Við þessar aðstæður veitir jafnaðarstefnan ein þau svör sem duga. Jafnaðarmenn hafa lagt grunninn að velferðarsamfélögum Norðurlanda og tryggt meiri jöfnuð og betri samkeppnishæfni atvinnulífs en annars staðar þekkist.
Samfylkingin leggur áherslu á að jafnaðarstefnan verði það leiðarljós sem lýsi efnahagsstjórn okkar á næstu árum. Gætt verði fyllsta réttlætis við uppbyggingu efnahagskerfisins. Hagsmunum Íslendinga eftir kosningar 2009 verður best borgið með félagshyggjustjórn sem sækir um aðild að ESB og leggur samning í dóm þjóðarinnar.
Efnahagslíf og umbreyting stjórnkerfis
Treysta þarf stoðir efnahagslífsins með almennum aðgerðum sem tryggi almannahag en hygla ekki sérhagsmunahópum. Sú grunnregla jafnaðarstefnunnar að þeir sem þurfi eigi að njóta fyrirgreiðslu á að vera leiðarljós í aðgerðum til að létta skuldsettum fjölskyldum leið út úr núverandi erfiðleikum.
Í endurreisn atvinnulífsins þarf að tryggja að rekstrarhæf fyrirtæki fái nauðsynlegt fjármagn til rekstrar. Þar megum við engan tíma missa. Ríkið þarf að taka með gagnsæjum hætti á skuldamálum fyrirtækja og tryggja jafnræði í meðferð sambærilegra mála. Þannig verða almannahagsmunir best tryggðir við endurreisn efnahagslífsins.
Allar aðgerðir til að brúa tímabil erfiðleika fyrir fyrirtæki og heimili verði ábyrgar og markvissar svo hér skapist hagstæð skilyrði til hagvaxtar, niðurgreiðslu skulda og upbyggingar um leið og komist er yfir erfiðasta farartálmann. Að samhliða aðgerðaráætlun liggi fyrir skýr framtíðarsýn í grundvallaratriðum á borð við peningastefnu, framtíðargjaldmiðil og umgjörð efnahagslífsins í endurreisninni.
Efnahagsleg endurreisn þarf að haldast í hendur við opnara og lýðræðislegra stjórnkerfi. Pólitísk afskipti af mannaráðningum hjá hinu opinbera hafa veikt stjórnkerfið og grafið undan sjálfstæði faglegrar stjórnsýslu. Nauðsynlegt er að breyta stjórnarskrá til að tryggja þjóðareign á sameiginlegum auðlindum, rétt almennings til þjóðaratkvæðagreiðslna og gera kleift að breyta stjórnarskrá með samþykki þings og þjóðar, án þingkosninga. Samfylkingin leggur áherslu á að boðað verði til stjórnlagaþings sem sett verði eigi siðar en 1. desember 2009, eins og lagt er til í stjórnarfrumvarpi fyrir Alþingi. Fulltrúar þjóðarinnar munu sitja stjórnalagaþing og gera tillögu að nýrri stjórnarskrá sem síðan verður lögð í dóm þjóðarinnar í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Eftir bankahrunið lagði Samfylkingin höfuðáherslu á að Íslendingar gættu að samskiptum við nágrannaríki og segðu sig ekki úr lögum við alþjóðasamfélagið. Lítið land í vanda, sem á afkomu sína undir milliríkjaviðskiptum, getur ekki virt að vettugi almennar leikreglur í samskiptum ríkja. Með samvinnu við Alþjóðagjaldeyrissjóðinn tókst að leggja grunn að efnahagslegri endurreisn landsins í samvinnu við nágrannaríki. Viðsnúningur í efnahagsmálum byggir framar öðru á traustum aðgangi að erlendum mörkuðum og góðu orðspori Íslands erlendis.
Evrópa
Fyrsta verkefni nýrrar ríkisstjórnar er að skapa þjóðarsátt um ábyrga efnahagsstjórn.
Liður í því er að hefja sem fyrst aðildarviðræður við Evrópusambandið og leggja að þeim loknum samningsniðurstöðu fyrir þjóðaratkvæði. Að viðræðum við ESB skal koma samráðshópur hagsmunaaðila, þar á meða fulltrúar atvinnuveganna og launafólks, samtaka sveitarfélaga og umhverfis- og jafnréttissamtaka. Samfylkingin mun í viðræðum tryggja grundvallarhagsmuni atvinnuveganna, sérstaklega íslensks sjávarútvegs og landbúnaðar, og standa vörð um náttúruauðlindir landsins. Hún mun hefja þegar í stað undirbúning að gjaldmiðlaskiptum.
Umsókn um aðild að ESB og undirbúningur að upptöku Evru mun styrkja efnahag heimilanna og fyrirtækja í landinu þar sem gengi krónunnar er líklegt til að styrkjast og vextir að lækka vegna bættra lánskjara landsins erlendis. Staða heimilanna mun batna verulega með Evrópusambandsaðild þar sem matvælaverð, vaxtagjöld og almennar neysluvörur munu lækka auk þess sem verðtrygging leggst af með upptöku nýs gjaldmiðils. Full þátttaka í samstarfi Evrópuríkja mun auk þess tryggja áframhaldandi ferðafrelsi, aðgang að menntastofnunum og vísindasamstarfi og aðgengi að stærsta vinnumarkaði og markaðssvæði heims. Aðild að Evrópusambandinu er lýðræðismál sem mun bæta réttarstöðu launafólks og minnihlutahópa og styrkja öryggi þjóðarinnar.
Samfylkingin mun beita sér fyrir því að aðild feli í sér uppbyggingu fjölbreytts atvinnulífs á landsbyggðinni með þátttöku í byggðastefnu sambandsins og tryggja aðkomu sveitarfélaga að ákvaðanatöku um mál sem þau varða. Evrópusambandsaðild mun leiðrétta þann lýðræðishalla sem EES-samningurinn felur í sér og tryggja aðkomu Íslendinga að setningu allra laga sem gilda á landinu.
Atvinna
Mótuð verði heildstæð sóknarstefna fyrir íslenskt atvinnulíf með það að markmiði að Ísland verði komið í hóp tíu samkeppnishæfustu þjóða heims fyrir 2020. Ráðist verði í sérstakt átak til að kortleggja sóknarfæri Íslands á sviði vistvænnar atvinnustarfsemi og umbreytingu atvinnustarfsemi í átt að grænu hagkerfi.
Hrint verði í framkvæmd áætlunum ríkisstjórnarinnar um allt að 6000 ný störf í byggingariðnaði, nýsköpunar- og sprotageirum, ferðaþjónustu og menningar-greinum, sjávarútvegi, orkufrekum iðnaði og fleiri greinum.
Jafnframt því mun Samfylkingin beita sér fyrir fjölþættu atvinnuátaki um land allt sem felur í sér að lítil, meðalstór og ný fyrirtæki fái stuðning Atvinnuleysistryggingasjóðs og Vinnumálastofnunar til að ráða tímabundið starfsmenn í atvinnuleit; forgangsröðun nýrra framkvæmda verði með þeim hætti að áhersla verði á mannaflsfrekar framkvæmdir, s.s. í byggingaiðnaði og samgöngubótum. Þá verði við úthlutun fjármagns úr opinberum sjóðum tekið sérstakt tillit til verkefna sem hafa í för með sér fjölda nýrra starfa; reglum LÍN verði breytt til að auðvelda þeim sem vilja hefja nám í stað virkrar atvinnuleitar að fá námslán til framfærslu og loks verði framboð náms á framhaldsskólastigi aukið yfir sumartímann og verknámsaðstaða framhaldsskólanna nýtt fyrir þá námsmenn sem ekki fá sumarstörf en vilja bæta menntun sína.
Velferð
Samfylkingin leggur ríka áherslu á velferð fjölskyldunnar, að standa vörð um heimilin og heilbrigt líf.
Í ríkisstjórn hefur Samfylkingin lagt áherslu á að rétta hlut aldraðra og öryrkja gagnvart almannatryggingum, tryggja aðgengi allra að heilbrigðiskerfinu óháð efnahag og setja af stað aðgerðaáætlun um málefni barna og auka þannig stuðning samfélagsins við börn og barnafjölskyldur. Velferðarumbætur Samfylkingarinnar leiddu til þess að persónuafsláttur, barnabætur og vaxtabætur voru hækkaðar, til hagsbóta fyrir þá tekjuminni, og lífeyrisþegum tryggður verðtryggður lífeyrir. Þeir sem minnst hafa milli handanna búa nú að velferðarumbótum Samfylkingarinnar frá undanförnum árum.
Mikilvægasta verkefni velferðarkerfisins við núverandi aðstæður er að vernda hag og stöðu barna og fjölskyldna. Tryggja þarf jafnan rétt og aðgengi að lífsgæðunum sem samfélagið býður upp á. Markmiðið er að tryggja að engar fjölskyldur búi við fátækt.
Mikilvægt er að allir hafi möguleika á öruggu húsnæði fyrir sig og fjölskyldu sína. Bregðast þarf við skuldavanda heimilana og tryggja þeim nauðsynlegan stuðning til að mæta þeim tímabundnu áföllum sem nú blasa við. Velferðarbrú heimilana verður að aðlaga greiðslubyrði aðstæðum hvers og eins og afskrifa skuldir þar sem það er nauðsynlegt. Þá þarf að tryggja lágmarksframfærslu hvers einstaklings þar sem tekið er tillit til tekna, eigna og skulda.
Áhersla verði lögð á heilsueflingu sem forvörn gegn sjúkdómum og leið til að auka lífsgæði fólks. Markmið allra endurbóta á heilbrigðs- og almannatryggingakerfinu á að vera jöfnuður, gott aðgengi, gæði, öryggi og hagkvæmni.
Kvenfrelsi og kynjajafnrétti
Kynjajafnrétti og kvenfrelsi er ein af grunnstoðum jafnaðarstefnunnar. Í orðunum felst ekki eingöngu að karlar og konur hafi jafnan rétt að lögum heldur einnig að kynin hafi jafna möguleika á að nýta sér rétt sinn. Samfylkingin lýsir yfir skýrum pólitískum vilja til þess að koma á fullu jafnrétti kvenna og karla og mun áfram axla ábyrgð á framgangi þess innan stjórnkerfis og þings. Til þess mun hún samþætta jafnréttissjónarmið inn í stefnumótun á öllum sviðum og fela forsætisráðherra þá ábyrgð að fylgja henni eftir.
Menntun og menning
Menningin er allt í senn vaxandi atvinnugrein, aflvaki nýsköpunar, undirstaða lífsgæða og uppspretta fyrir samkennd þeirra sem landið byggja. Efnahagsaðstæður okkar nú kalla á ný og fjölbreytt störf. Fáar ef nokkrar atvinnugreinar á Íslandi gefa af sér jafnmörg afleidd störf eins og menning og listir. Það er því beinlínis þjóðhagslega hagkvæmt að blása til sóknar á þessu sviði.
Menntun er einn af lykilþáttum í þroska og hamingju einstaklingsins jafnframt því sem hún er grunnur að efnahagslegu sjálfstæði hvers og eins. Forsenda fyrir endurreisn og nýsköpun er samstarf menntastofnana og atvinnulífsins. Samfylking vill standa vörð um gott menntakerfi sem býður öllum upp á fjölbreytta og góða menntun frá leikskóla til háskóla óháð atgervi, efnahag, uppruna og búsetu. Niðurskurður til menntamála verði ekki flatur, heldur forgangsraðað í þágu barna og ungmenna sem og þeirra sem lakast standa á vinnumarkaði.
Umhverfi og auðlindir
Stjórnarskrá lýðveldisins þarf að breyta svo að hún verði grundvöllur umhverfisverndar til framtíðar. Viðfangsefni jafnaðarmanna um allan heim er að tryggja jafnrétti kynslóðanna til auðlindanýtingar. Ísland á að vera í fararbroddi umhverfisstarfs á alþjóðlegum vettvangi hvort heldur er í loftslagsmálum eða við nýtingu jarðvarma.
Stór skref hafa verið stigin í umhverfis- og náttúruvernd á liðnum misserum en enn er verk að vinna. Aðgerðaáætlun til langs tíma um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda er forgangsmál stjórnvalda. Skipulagsáætlanir ber að nýta sem tæki til að stuðla að sjálfbærri þróun byggðar.
Græn atvinnustefna á að vera markmið stjórnvalda sem jafnframt þurfa að stefna að því að Ísland verði fyrst þjóðríkja til að nota eingöngu hreina innlenda orku til húshitunar, í atvinnulífinu, þ.m.t. fiskveiðum og í samgöngum innanlands.
Að Þjórsárver verði friðuð í samræmi við tillögu að náttúruverndaráætlun fyrir árin 2009-13 sem nú er til umfjöllunar á Alþingi.
Að Rammaáætlunar um nýtingu og verndun náttúrusvæða verði lögð fyrir Alþingi veturinn 2009-2010 og hún fái lögformlega stöðu í stjórnkerfinu. Tryggt verði að mikilvægum svæðum verði ekki raskað á meðan unnið er að heildstæðri flokkun allra nýtingarkosta.
Stækka Vatnajökulsþjóðgarð þannig að hann feli í sér Langasjó og allt vatnasvið Jökulsár á Fjöllum og ósnert eldvirkt svæði á milli Vatnajökuls og Mýrdalsjökuls.
Að ljúka gerð aðgerðaætlunar með tímasettum og tölusettum markmiðum um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda um a.m.k. 50% fyrir 2050.
Verðleggja losunarheimildir gróðurhúsalofttegunda og tengjast viðskiptakerfi Evrópusambandsins með losunarheimildir eins og fljótt og unnt er.
Beita hagrænum hvötum og öðrum áhrifaríkum aðferðum til að minnka notkun jarðefnaeldsneytis með það að markmiði að gera Ísland óháð jarðefnaeldsneyti. Slíkir hagrænir hvatar eiga að miða sérstaklega að því að draga úr losun gróðurhúsalofttegunda frá bifreiðum hér á landi.
Vegna staðfastrar andstöðu meðal þjóðarinnar við einkavæðingu fiskistofna stefna stjórnvöld nú loks að því að festa í stjórnarskrá ákvæði um þjóðareign á auðlindum.
Landsfundur Samfylkingarinnar fagnar þessum áformum en leggur þunga áherslu á að stjórnarskrárbundin þjóðareign auðlinda sjávar leggi þá ótvíræðu skyldu á herðar Alþingis að leysa þann eignarhaldsvanda sem frjálst framsal aflaheimilda hefur skapað.
Markmið ákvæðis um þjóðareign hlýtur að vera að tryggja þjóðinni arð af fullu eignarhaldi og yfirráð sjávarauðlinda til framtíðar. Jafnskjótt gildistöku slíks ákvæðis er því óhjákvæmilegt að fullgilda sameign þjóðarinnar á auðlindum sjávar með því að afmarka veiðirétt og tryggja jafnræði til nýtingar veiðiheimilda með leigu þeirra á markaði.
Jafnframt er því eindregið beint til stjórnvalda að þau hlutist til um að þar til ný stefna taki gildi ráðstafi fjármálastofnanir á vegum ríkisins ekki aflaheimildum án þess setja skýra fyrirvara um endurskoðun slíkra samninga til samræmis við þá stefnu sem að framan er lýst.
Forysta til framtíðar
Samfylkingin vill hafa forystu um að sameina þjóðina um þær mikilvægu ákvarðanir sem framundan eru. Það verður best gert á grundvelli lýðræðislegra vinnubragða og gilda jafnaðarstefnunnar, um samábyrgð og samhjálp, jöfnuð og frelsi.
Skrifa athugasemd