Gissurarson

4.6.2010 13:53 Ásgeir H Ingólfsson

Á netrápi mínu nýlega rakst ég á grein á Pressunni til varnar nýfrjálshyggjunni. Höfundur greinarinnar er Hannes Hólmsteinn Gissurarson (sonur Gissurar Jörundar Kristinssonar trésmiðs og framkvæmdastjóra) og þar gagnrýnir hann harðlega auglýsingu Háskólaútgáfunnar vegna útgáfu bókarinnar Eilífðarvélin: Uppgjör við nýfrjálshyggjuna.

Hér er rétt að doka við og spyrja lesendur: stakk eitthvað í augu við þessa byrjun? Hvað kemur sá ágæti maður Gissur Jörundur heitinn málinu við? Af hverju skrifaði ég ekki frekar „Hannes Hólmsteinn Gissurarson stjórnmálaprófessor,“ sem hlýtur þó að skipta ólíkt meira máli þegar ræða á pólitík? En þetta stílbragð lærði ég af Hannesi sjálfum, sem kynnir ritstjóra Eilífðarvélarinnar með þessum orðum: „Ritstjóri bókarinnar er Kolbeinn Stefánsson (sonur Stefáns Ólafssonar félagsfræðiprófessors).“ Kolbeinn er þjóðfélagsfræðingur og er núna í doktorsnámi í Oxford-háskóla. Það kemur hins vegar hvergi fram í pistli Hannesar, heldur bara það að pabbi hans sé Ólafsson og sé félagsfræðimenntaður. Hitt ætti þó að skipta ólíkt meira máli fyrir færni Kolbeins til þess að ritstýra bók sem kemur út hjá Háskólaútgáfunni.

Það kann vel að vera að þetta sé mælskutrikk hjá Hannesi til þess að koma höggi á Kolbein, hin dulda meining annað hvort að þetta sé pabbastrákur og komist áfram á því en ekki eigin verðleikum og menntun, eða þá að hann sé óbein framlenging á pabba sínum og skoðanir Kolbeins muni ávallt vera einhvers konar angi af því sem Stefán Ólafsson stendur fyrir. En sjálfsagt meinti prófessorinn þennan sviga alls ekkert illa, honum þótti þetta bara jafn eðlilegt og starfsmönnum símaskránnar þykir að setja lögheimili með símanúmerinu.

Vegna þess að þótt ýmislegt slæmt megi segja um heimskapítalismann og frjálsyggjuna í veröldinni þá er eitt lykilatriði sem gerir hana svona miklu verri hér, lykilatriði sem veldur því að skellur okkar varð svona miklu harðari. Og það eru þessi eilífa ættbálkahugsun. Hver er sonur hvers hefur löngum skipt miklu meira máli hérlendis en hvaða menntun og reynslu fólk hefur, það að vera dóttir einhvers skiptir vissulega máli líka en lengi þótti það ókostur til að byrja með að vera dóttir. Þetta á ekki bara við á Íslandi, þegar lýðræðinu var þvingað upp á konungsættir og aðalsfjölskyldur miðalda þá hugnaðist þeim flestum einhver útgáfa frjálshyggju og hægristefnu best og sá ættararfur frjálshyggjunnar er í raun miklu stærri galli en ýmsir innbyggðir gallar kenningarinnar sem slíkrar.

Með aukinni þéttbýlismyndun, líka í fámennisþjóðfélagi eins og Íslandi, hefur þó mikilvægi stórfjölskyldunnar minnkað mikið og í kjölfarið hefur sá ósiður að dæma börn af faðerninu verið á undanhaldi. Þetta þykir sumum miður, tala um upplausn fjölskyldugilda og firrt samfélag. Margir hafa þó brugðist við þessu og búið til nýja fjölskyldu, fjölskyldu sem þrífst betur í borgarumhverfinu, og kalla þær stjórnmálaflokka.

Stjórnmálaflokkar spretta vissulega upp úr sameiginlegum hugsjónum. Sumir (en þó alltof fáir) ná að tryggja það að hugsjónirnar verði áfram í aðalhlutverki í flokksstarfinu, en alltof algengt virðist þó vera að „fjölskyldufólk“ yfirtaki flokkinn. Það eru auðvitað allir af einhverri fjölskyldu, en með „fjölskyldufólk“ á ég í þessu tilfelli við fólk sem annað hvort er að leita sér að fjölskyldu, einhverjum stað þar sem það getur tilheyrt hópi, eða stórfjölskyldum sem vantar stjórnmálaflokk til þess að treysta böndin, bæði böndin sín á milli og böndin sem þær kunna að hafa á samfélaginu – eða vilja koma á samfélagið.

Gott dæmi um þetta er þegar menn lýsa heilu samfélagi svo: „Ég er búinn að fylgjast með þessu í 50 ár. Þetta er ógeðslegt þjóðfélag, þetta er allt ógeðslegt. Það eru engin prinsipp, það eru engar hugsjónir, það er ekki neitt. Það er bara tækifærismennska, valdabarátta.“ Frá mörgum hefði sjálfsagt mátt afskrifa þetta sem hefðbundið nöldur og heimsósóma. En þegar þetta kemur frá Styrmi Gunnarssyni, sem hefur einmitt verið í hringiðu þessa samfélags og lengst af þessi 50 ár stutt valdaflokkinn, Sjálfstæðisflokkinn, frekar en andstæðinga hans þá varpa þessi orð stórmerkilegu ljósi á íslenskt samfélag, samfélag þar sem menn verja sinn ættbálk fram í rauðann dauðann, hversu ógeðsleg sem manni kann að þykja vinnubrögð hans. Það væri nánast eins og að senda pabba sinn í fangelsi – sem útskýrir einmitt ágætlega hvítþvott Hannesar, Styrmis og annarra á þætti Davíðs Oddssonar í hruninu, Davíð áttaði sig nefnilega öðrum mönnum betur á að Sjálfstæðisflokkurinn var ættbálkur en ekki stjórnmálaflokkur og hann þurfti ákveðinn föður frekar en nokkuð annað – þannig að nú vitið þið hvað margendurtekið ákall hægri manna eftir „sterkum leiðtoga“ þýðir í raun.

Það að stjórnmálaflokkar séu eins og ein stór fjölskylda er auðvitað ekkert sjálfkrafa slæmt, enda margar stórfjölskyldur prýðilega hamingjusamar og farsælar. En því miður er alltof algengt að meðvirkni verði ríkjandi þáttur fjölskyldugerðar stjórnmálaflokka, meðvirkni sem minnir helst á meðvirkni fjölskyldu alkóhólista þótt skapgerðarbrestirnir kunni jafnvel að vera miklu verri og alvarlegri en skapgerðarbrestir alkanna. Þegar verst lætur smitast þessi meðvirkni út í heilt samfélag sem normalíserar það sem hjá öðrum siðuðum þjóðum þykja alvarlegir skapgerðarbrestir.

Og við vitum öll hvernig það endaði.

Senda grein