Álver í skjóli Icesave
Ömurlegur samningur - ömurlegur málstaður
Í vor veitti Alþingi iðnaðarráðherra heimild til þess að gera fjárfestingarsamning við Century Aluminum Company og Norðurál til að auðvelda þessum fyrirtækjum fjármögnun vegna álvers í Helguvík. Ekki fór mikið fyrir því í umræðunni enda kosningar nýafstaðnar þegar lögin gengu í gildi og það eina sem komst almennilega að hjá fólki kringum kosningar var ESB aðild, með og á móti og kosningarloforð þar að lútandi. Það hentaði eigendum Century/Norðuráli ákaflega vel enda um ömurlegan samning að ræða við fyrirtæki (Century) sem er svo gott sem á hausnum. Samningurinn er síðan með fjölda ákvæða sem fær mann til þess að efast um meðvitund þeirra sem komu að gerð hans fyrir hönd stjórnvalda.
Undirritunin leyndarmál?
Eftirlitsstofnun EFTA komst að þeirri niðurstöðu í júlí að samningurinn bryti ekki í bága við samkeppnisreglur og engar athugasemdir voru gerðar við hann. Undir hann var síðan skrifað fyrir síðustu helgi, án allra fyrirvara. Það var gert með ósköp lítilli viðhöfn, engin fréttatilkynning var send frá iðnaðarráðuneytinu og Norðurál birti tilkynningu um undirritunina tveimur tímum eftir að hún átti sér stað. Ekkert vandræðalegt keðjuhandtak, engar álblöðrur og einkaþotur álrisa. Ekkert. Líklegast vegna þess að ekki hentaði að fá andstæð sjónarmið ofaní herlegheitin. Ekki varð stóriðjuklaninu þó að ósk sinni því einhvernveginn hafði Saving Iceland fengið veður af undirrituninni og úr varð tilheyrandi skyrpartí.
Undanþágur og afslættir
Meðal þeirra fríðinda sem Norðurál Helguvík ehf mun njóta eru að tryggt verður að tekjuskattshlutfall verði ekki hærra en 15% og sérreglur verða varðandi fyrningu eigna. Álverið verður með undanþágu frá iðnaðarmálagjaldi, markaðsgjaldi og rafmagnsöryggisgjaldi og sérreglur munu gilda varðandi stimpilgjöld og skipulagsgjald. Einnig eru í samningnum ýmis öryggisákvæði varðandi upptöku nýrra skatta. Álverinu verður tryggður í það minnsta 16,2 milljón dollara skattaafsláttur á 20 árum. Að auki er samningurinn framseljanlegur þannig að hvaða ribbaldafyrirtæki sem er gæti haft hann undir sínum höndum áður en langt um líður.
Skítt með fólkið
Umhverfisráðherra hefur bent á að það sé alls ekki til nægileg orka fyrir 360 þúsund tonna álveri á þessu svæði. Iðnaðarráðherra núverandi breytti þá í spaða og sagðist bara ætla að ná í orkuna í Neðri-Þjórsá, sama hvað það kostar en þá gleymir hún andstöðu þess fólks sem býr við Þjórsá sem kærir sig ekki um að landið þeirra verði undirlagt af virkjanaframkvæmdum. Innsk. Katrín Júlíusdóttir hefur aldrei sagst ætla að ná í orku í Neðri-Þjórsá. Það sem greinarhöfundur á við er þessi frétt þar sem hún segir vel koma til greina að Landsvirkjun sjái álverinu í Helguvík fyrir orku. Sem þyrfti skv. fréttinni að sækja í Neðri-Þjórsá. Hún gleymir líka harðri andstöðu þingmanna VG við framkvæmdina. Nefndarálit Álfheiðar Ingadóttur og Atla Gíslasonar þar sem bent var á ömurleika samningsins var til dæmis virt að vettugi. Gleymska iðnaðarráðherrans er reyndar þvílík að hann gleymir að losunarheimildir leyfa bara 150.000 tonna álver.
Betlistafurinn aftur á loft
Fyrir utan hversu samningurinn er arfavitlaus og öll framkvæmd í kringum hann á grensunni þá snýst málið auðvitað þegar uppi er staðið um umhverfismálin, mengunina, náttúruna og losun á gróðurhúsalofttegundum. Álverið á Reyðarfirði losar meiri koltvísýring en allur bílafloti Íslendinga. Sem er stór og eyðslufrekur. Með álveri í Helguvík yrði áformum ríkisstjórnarinnar um samdrátt í útstreymi gróðurhúsalofttegunda endanlega kastað fyrir róða. Enn og aftur yrðu íslenskir ráðamenn að ganga með betlistaf þess sem vill fá allt fyrir ekkert. Að þessu sinni milli höfuðborga Evrópu því eins og kunnugt er reyna nú stjórnvöld að koma Íslandi undir loftslagsstefnu Evrópusambandsins því undanþága frá skuldbindingum alþjóðasamfélagsins er borin von.
Bjargarlausa þjóðin í norðri
Í desember verður Kyoto bókunin endurnýjuð á Kaupmannahafnarráðstefnunni. Öll ríkin sem koma þar að hafa í stresskasti undanfarið reynt að ná sátt um að takmarka losun á gróðurhúsalofttegundum til þess að sporna við loftslagsbreytingum í heiminum. Helstu iðnríki heims, meira að segja Bandaríkin, með tilkomu Obama, hafa lýst yfir vilja til að ná víðtækri sátt um minnkun á losun á gróðurhúsalofttegundum fyrir Kaupmannahafnarráðstefnuna. Hvað gerum við á meðan. Jú, við byggjum álver. Frekjuhlunkarnir í norðri þurfa meira. Allt fyrir ekkert. Enda ekki nóg fyrir okkur að vopna vitfirrta bisnesskalla með bönkum, sem þeir notuðu svo til að ræna líknarfélög í nafni Icesave. Nei við þurfum líka að menga meira af því að við erum svo lítil og bjargarlaus.
Hlýnun jarðar húmbúkk?
Svo er auðvitað leyndó á hvaða verði álfyrirtæki fá orkuna. Ýmsar ástæður hafa verið gefnar fyrir því, til að mynda að orkufyrirtækin séu á samkeppnismarkaði. Eins og það sé gríðarmikil samkeppni á orkumarkaði hér á landi - eins og það skipti máli hvaðan þau fá skattpeningana okkar, úr hægri vasa eða vinstri. Nei, þetta pukur með orkuverðið er bara til þess að hylma yfir það að álrisarnir fá orkuna svo gott sem gefins.
Hvers vegna sumir ráðamenn haga sér ennþá eins og auðlindir okkar séu óþrjótandi, náttúran einskis virði og hlýnun jarðar bara húmbúkk er ráðgáta. Skelli þeir skollaeyrum við margtuggðum viðvörunum mikið lengur er ekki víst að það verði aftur snúið.
Katrín Rut Bessadóttir
Athugasemdir (9)
-
Hákon Jóhannesson skrifar:
Takk fyrir góða samantekt.
Ég geri þá kröfu að raforkuverð til stóriðju sé aðgengilegt öllum en ekki leyndarmál.
Þetta er bæði hagnýtt mál og einnig siðferðilegt.
Einnig geri ég þá kröfu á stjórnvöld hér að öll frekari uppbygging álvera hér sé stöðvuð nú þegar.
Loks vil ég færa það hér til bókar hve dapurlegt það er hvernig álrisarnir Alcoa-RioTinto og Century Aluminium ná að beygja til skilyrðislausrar hlýðni og undirgefni valdhafa hér, sama í hvaða deild fjórflokksins menn eru. -
magga skrifar:
Sammála, við eigum heimtingu á að vita á hvað er borgað fyrir orkuna OKKAR
-
Jakob Þór Haraldsson skrifar:
Því miður erum við í raun ekkert að selja okkar orku heldur GEFA hana. Ef við hækkuðum verðið okkar um 100% þá værum við samt ennþá lægri en norðmenn sem eru með næst lægsta verðið til álvera í Evrópu, þetta er sá sorglegi veruleiki á Íslandi. Íslenskir stjórnmálamenn eru því miður "fábjánar" og því fer illa fyrir okkur í t.d. efnahagsmálum. Voru bankarnir seldir eða gefnir? Er verið að selja eða gefa orkuna? Svarið er augljóst. Svo koma IMF (International mother f**kers) og segja að þetta sé eina leið okkar út úr vandanum að byggja bara fleiri álver fyrir "alþjóðleg stórfyrirtæki" - því hlutverk IMF er að "arðræna auðlindir þjóða" og þjóð sem gefur orku sína er auðvitað að láta arðræna sig...! Af hverju hefur okkur á 40 árum ekki tekist að fá uppset hérlendis t.d. "iðnfyrirtæki sem framleiða value added vöru úr álinu?" Það tengist því að iðnaðarráðherrar okkar í þessa áratugi eru ekki starfi sínu vaxnir! Þjóðar ógæfa hversu "lélega og spilta stjórnmálamenn við eigum".
kv. Heilbrigð skynsemi (fun.blog.is) -
Kristján skrifar:
Sammála. ÞAð er fáránlegt að þetta skuli ekki vekja meiri athygli en nú er. Af hverju er orkuverðið leyndarmál. Getur einhver sagt mér það? Núna.
-
A.M. skrifar:
af hverju tala umhverfissinnar alltaf svona, af hverju tala þeir þá ekki um hvað annað er hægt að gera í staðinn fyrir að byggja upp atvinnuskapandi stóriðju?
-
Ragnhildur skrifar:
Af hverju tala álverssinnar alltaf eins og A.M. - þ.e. hvað á að gera í staðinn. Mig langar til að biðja A.M. að líta örlítið í kring um sig. Eru virkilega allir sem þú þekkir að vinna í álveri? Eru nema um 1500 manns (ársverk) sem vinna í álveri - allir aðrir eru að ,,gera eitthvað annað"? ,,Eitthvað annað" er því mikilvægasta atvinnugrein á Íslandi. Þrátt fyrir það þá hafa þessir sem búa til atvinnu í greininni ,,eitthvað annað" ekki nema bortabrot af þeirri fyrirgreiðslu sem erlend álfyrirtæki fá.
-
Helgi skrifar:
Skemmtileg umræða um atvinnutækifærið "eitthvað annað".
Svo vill til að á Íslandi eru starfandi fjölmörg fyrirtæki á sviðinu "eitthvað annað" sem unnið hafa í vöruþróun í mörg ár og standa undir eigin rekstri. Mörg þessara fyrirtækja eru með vörur og þjónust sem vel á heima á alþjóðamarkaði og eru nú þegar komin með annan eða báða fætur út fyrir landssteinana. Vandamál þessara fyrirtækja á tímum "gróðærisins" var áhugaleysi gagnvart framþróun í verðmætasköpun sem og erfitt gengi krónunnar. Áhuginn lá í braski. Vandamál þessara fyrirtækja í dag er skortur á fjármagni til uppbyggingar og frekari verðmætasköpunar á sama tíma og aðstæður til verðmætasköpunar hafa aldrei verið betri í skjóli hagstæðrar krónu.
Búið er að kortleggja þessi fyrirtæki sem telja í einhverjum hundruðum.
Sem dæmi má nefna að 3 milljarðar voru settir í forrannsóknir fyrir Kárahnjúka. Ég er hræddur um að slíkir peningar gætu nýst vel mörgum þessara fyrirtækja í uppbyggingarfasa líkt og sannaðist hjá fyrirtækjunum Össur og Marel sem lengi vel nutu velvildar yfirvalda á meðan þau voru að koma undir sig fótum. Fyrirtækið Marel eitt og sér gefur til samfélagsins sem samsvarar einu álveri. Okkar markmið á að vera að byggja upp fleiri svona fyrirtæki. Nóg er til að þroskuðum hugmyndum til þess. Núna vantar bakstuðning við þessi verkefni. Hættum að gefa frá okkur verðmætin. -
Sjalli skrifar:
Mjög málefnalegt að fullyrða að orkuverðið sé gefins, úr því ekki megi gefa það upp. Hagfræðistofnun HÍ var að álykta að þetta væri í meðallagi á heimsvísu, en fyrir liggur að orkuverð til almennings er mun lægra en í samanburðarlöndunum. En það er auðvitað ekkert fútt í þessu, miklu betra að böðlast bara um með sleggjudóma og rífa kjaft. Aftur og aftur og aftur...
Allir sem komið hafa nálægt viðskiptum vita og skilja að þú getur ekki bara gefið upp verðin til stærstu kúnnanna. Þá er samningsstaðan núll í næstu lotu. Þessi orkufyrirtæki eru að selja á markaði. Hví ættu þau að vilja tapa peningum? Og það dugir ekki að benda á pólitíkusa sem stjórni þeim. Ríkið á Landsvirkjun, borgin á Orkuveitu Reykjavíkur. Aðrir aðilar sem ráða þarna för. Og Hitaveita Suðurnesja er komin í einkaeigu að meirihluta, erlendra aðila að stórum hluta. Vill einhver útskýra hví þeir ættu að vilja borga með orku til einhvers álvers?
Einhvern tímann hefði maður haldið að þetta VG kommalið hér á þessum vef vildi hafa fyrirtæki í "samfélagslegri eigu" en þetta lið hamast samt á þessum einu almennilegu fyrirtækjum sem verið hafa í almanneigu. Líkist hreinlega einelti. Hvernig stendur á þessu? -
I.G.G. skrifar:
Heyr! Heyr! En ég er svo mikil "hóra" að mér finnst alltílagi að selja landið okkar - ef það er bara selt fyrir nógu andskoti mikinn pening! Það er alveg óþolandi að sjá hvað við þurfum að vera ódýrar hórur og jafnvel ókeypis! við græðum auðvitað ekkert á því.
Það sitja hálfvitar og aumingjar við samningsborðið.
ENGIR samningar er miklu betri en svona ótrúlega lélegir samningar.
Skrifa athugasemd